Οδηγός ορθής διοικητικής συμπεριφοράς

Εκτύπωση
PDF

Συνέντευξη Δημήτρη Ρέππα, Υπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, και των Υφυπουργών Ντίνου Ρόβλια και Παντελή Τζωρτζάκη.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΡΕΠΠΑΣ: Επειδή επίκειται ονομαστική ψηφοφορία στη Βουλή, αν αιφνιδίως σταματήσουμε τη συζήτησή μας να ξέρετε ότι θα οφείλεται σε αυτόν το λόγο.

Κυρίες και κύριοι, ευχαριστούμε που ανταποκριθήκατε στην πρόσκλησή μας. Σήμερα θέλουμε να σας παρουσιάσουμε το προϊόν της εργασίας των Υπηρεσιών του Υπουργείου μας και στελεχών της Ανεξάρτητης Αρχής «Ο Συνήγορος του Πολίτη», που αποτελεί την τελική επεξεργασία για θέματα τα οποία αφορούν στη συμπεριφορά και τη στάση των υπαλλήλων κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Δώσαμε την ονομασία «Οδηγός Ορθής Διοικητικής Συμπεριφοράς». Σε αυτό το κείμενο, το οποίο θα έχετε στη διάθεσή σας, συμπεριλαμβάνεται το σύνολο των κανόνων με την αντίστοιχη παραπομπή στις σχετικές διατάξεις του Συντάγματος και των νόμων που διέπουν τη λειτουργία του δημοσίου υπαλλήλου κατά την άσκηση των καθηκόντων του.

Είναι ένα κείμενο, το οποίο έρχεται σε συνέχεια της προηγούμενης πρωτοβουλίας μας για τον χάρτη των δικαιωμάτων των πολιτών και των επιχειρήσεων στις συναλλαγές τους με το κράτος. Τώρα, αναφερόμαστε σε αυτό το οποίο πρέπει να κάνει κατά την ώρα υπηρεσίας του ο δημόσιος υπάλληλος.

Γνωρίζω ότι η εύρυθμη λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης συνδέεται άρρηκτα με τη στάση και τη συμπεριφορά των δημοσίων υπαλλήλων, των κρατικών λειτουργών. Η έννοια της ποιότητας στην παραγωγή των υπηρεσιών έχει αναπτυχθεί σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει πάρει συγκεκριμένη μορφή, μέσω κωδίκων ή οδηγών ορθής διοικητικής συμπεριφοράς των δημοσίων υπαλλήλων, κάτι το οποίο κάνουμε σήμερα και στην πατρίδα μας.

Οι οδηγοί αυτοί, στοχεύουν στο να αποτελέσουν ένα εύχρηστο και ευσύνοπτο εργαλείο προσανατολισμού, τόσο της ποιοτικής δράσης των δημοσίων υπαλλήλων, όσο και της -κατά κάποιον τρόπο- τυποποίησης ενός σύγχρονου επαγγελματικού προφίλ της εργασίας που πρέπει να κάνει ο κάθε υπάλληλος. Καταγράφονται σε αυτόν τον Οδηγό, οι προδιαγραφές μιας συμπεριφοράς που πρέπει να είναι πρότυπη, να είναι ποιοτική κατά τη διάρκεια της άσκησης των καθηκόντων του υπαλλήλου προς εξυπηρέτηση του πολίτη.

Ο Οδηγός αυτός εξυπηρετεί τους εξής στόχους:

1) Προσδιορίζει τα βασικά χαρακτηριστικά του επαγγελματικού περιβάλλοντος που πρέπει να εξασφαλίζεται κατά τη σύγχρονη δημόσια υπηρεσία, έτσι όπως την αντιλαμβάνεται σήμερα η διεθνής πρακτική για τη Δημόσια Διοίκηση.

2) Διατυπώνει σαφείς κανόνες συμπεριφοράς για τους δημοσίους υπαλλήλους, οι οποίοι εξασφαλίζουν οι κανόνες αυτοί όχι μόνον τη σύννομη, αλλά και τη σύμφωνη με την ηθική και τη δεοντολογία συμπεριφορά των υπαλλήλων.

3) Διασφαλίζει την ουσιαστική, ποιοτική εξυπηρέτηση των πολιτών αποτρέποντας μια νομικιστική και γραφειοκρατική συμπεριφορά των δημοσίων υπαλλήλων.

4) Ενημερώνει σαφώς και συγκεκριμένα για τον τρόπο με τον οποίο οφείλει να αντιμετωπίζει η Δημόσια Διοίκηση τους πολίτες.

5) Εγκαθιδρύει μια νέα ποιοτική σχέση Διοίκησης – πολιτών, που βασίζεται κατά κύριο λόγο στην αμοιβαία εμπιστοσύνη, στη νομιμότητα, στη διαφάνεια και στη λογοδοσία της Διοίκησης και των λειτουργών της.

Οι αρχές και οι κανόνες του παρόντος Οδηγού Ορθής Διοικητικής Συμπεριφοράς, απευθύνονται σε όλους τους δημοσίους υπαλλήλους των Υπουργείων, των Ανεξάρτητων Αρχών, των αποκεντρωμένων κρατικών Διοικήσεων, των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, των ΟΤΑ κάθε βαθμού.

Η σύνταξη του Οδηγού, πραγματοποιήθηκε όπως είπα και στην αρχή από Ομάδα Διοίκησης Έργου, από στελέχη που ανήκουν στο Υπουργείο μας και από στελέχη της Ανεξάρτητης Αρχής «Ο Συνήγορος του Πολίτη». Στο τεύχος που θα έχετε σε λίγο στη διάθεσή σας και στη σελίδα 4, αναφέρεται πολύ συγκεκριμένα ποιοι είναι αυτοί οι οποίοι συνέβαλλαν είτε με την επιμέλειά τους είτε με τη συγγραφή κειμένων ως συντακτική ομάδα, στο να έχουμε σήμερα στη διάθεσή μας αυτό τον Οδηγό.

Όσον αφορά τώρα στο περιεχόμενο αυτού του Οδηγού:

Στο 1ο κεφάλαιό του, και στο πρώτο μέρος του 1ου κεφαλαίου πιο συγκεκριμένα, αναφέρονται συνοπτικά οι κανόνες, που διέπουν την ποιοτική συμπεριφορά για τη δράση των δημοσίων υπαλλήλων ως εφαρμοστών του Δικαίου και της κάθε φορά ισχύουσας νομοθεσίας για το θέμα που χειρίζονται.

Στο 2ο κεφάλαιο αναλύονται οι κανόνες που πρέπει να ακολουθούν οι δημόσιοι υπάλληλοι, όταν έρχονται σε άμεση επικοινωνία ή τηλεφωνική με τους πολίτες και κατά το χειρισμό των υποθέσεών τους. Οι υποχρεώσεις αυτές των δημοσίων υπαλλήλων, αντιλαμβάνεστε ότι υπό μία άλλη έννοια συνιστούν αυτομάτως δικαιώματα των πολιτών.

Στο 3ο κεφάλαιο του πρώτου μέρους παρουσιάζονται και αναλύονται συνοπτικά οι θεμελιώδεις αρχές του Δημοσίου Δικαίου, που αποτελούν κανόνες δράσης της Δημόσιας Διοίκησης και για την πληρέστερη κατανόησή τους παρατίθενται σχετικά παραδείγματα. Όταν έχετε το τεύχος στη διάθεσή σας παρακαλώ να ανατρέξετε στα παραδείγματα αυτά, είναι απολύτως αποκαλυπτικά για το πώς λειτουργούν οι Υπηρεσίες του ελληνικού κράτους μέχρι τώρα. Τα παραδείγματα αυτά, προέρχονται κυρίως από καταγγελίες φορέων και πολιτών προς το Συνήγορο του Πολίτη, είναι παραδείγματα τα οποία έχουν χειριστεί οι Υπηρεσίες μας και οι Υπηρεσίες του Συνήγορου του Πολίτη.

Στο 2ο μέρος, περιγράφονται οι υποχρεώσεις των πολιτών κατά τις συναλλαγές τους με τη Δημόσια Υπηρεσία, όπως και τα όρια άσκησης των δικαιωμάτων αυτών προς αποφυγή τυχόν καταχρήσεων.

Τέλος, στο παράρτημα, στο τέλος αυτού του τεύχους παρουσιάζονται επιλεκτικά διοικητικές πράξεις συγκεκριμένες, ατομικές ή συλλογικές και παρατίθενται οι διατάξεις εκείνες του Συντάγματος και των νόμων που ισχύουν σήμερα και βάσει αυτών καλείται ο υπάλληλος να τηρεί αυτούς τους κανόνες της ορθής διοικητικής συμπεριφοράς που περιλαμβάνονται σε αυτόν τον Οδηγό.

Ο Οδηγός, στο πρώτο μέρος του, όπως είπα, αναφέρεται στο εργασιακό περιβάλλον το οποίο πρέπει να επικρατεί κατά την άσκηση των καθηκόντων των δημοσίων υπαλλήλων στο πλαίσιο της εξυπηρέτησης των πολιτών, μιλούμε λοιπόν για τη συμπεριφορά των δημοσίων υπαλλήλων προς τους πολίτες.

Στο 1ο μέρος περιλαμβάνονται, τίτλους σας διαβάζω: α) οι κανόνες δράσης, β) οι υποχρεώσεις των δημοσίων υπαλλήλων και αναφέρω συγκεκριμένα τη συμπεριφορά κατά την άμεση επαφή με τον πολίτη, την ευπρέπεια που πρέπει να έχει ο υπάλληλος και το σεβασμό που πρέπει να επιδεικνύει στον πολίτη στον οποίο απευθύνεται, ο επαγγελματισμός που πρέπει να τον χαρακτηρίζει κατά την άσκηση των καθηκόντων του, η συμπεριφορά κατά το χειρισμό των υποθέσεων των πολιτών που πρέπει να είναι μια υπεύθυνη στάση, η τήρηση της νομιμότητας με έναν τρόπο απόλυτο και απαρέγκλιτο, η ανεξαρτησία και η αμεροληψία που πρέπει να τον διακρίνει στην προσπάθειά του να εξυπηρετήσει τον οποιονδήποτε πολίτη, η ανιδιοτέλεια και η ακεραιότητα, η υπευθυνότητα, η ισότητα, η αναλογικότητα, η εχεμύθεια (εμπιστευτικότητα), η πρόσβαση στα έγγραφα με έναν τρόπο ο οποίος διασφαλίζει το σεβασμό των δικαιωμάτων των πολιτών αφ’ ενός, αλλά περιφρουρεί και τα συμφέροντα του Δημοσίου, η διαφάνεια της υπηρεσιακής δράσης, ο τρόπος με τον οποίο πρωτοκολλούνται –φαίνεται πολύ απλό- ή γίνονται δεκτές οι αιτήσεις των πολιτών και οι τρόπος με τον οποίο αυτές προωθούνται προκειμένου να διεκπεραιωθούν, το δικαίωμα της ακρόασης, η αιτιολόγηση των αποφάσεων γιατί πρέπει ν’ αναφέρεται σαφής αιτιολόγηση σε κάθε απόφαση που εκδίδει ο υπάλληλος στο πλαίσιο της Υπηρεσίας του, η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα που πρέπει να είναι μετρήσιμες για να γνωρίζουμε έτσι αν πράγματι μια Υπηρεσία λειτουργεί, όχι για τον εαυτό της, αλλά προς όφελος των πολιτών που συναλλάσσονται με αυτήν.

Το τρίτο μεγάλο κεφάλαιο αναφέρεται στις θεμελιώδεις αρχές της διοικητικής δράσης και εδώ υπάρχουν τα συγκεκριμένα παραδείγματα, κάποια εκ των οποίων, επαναλαμβάνω, είναι χαρακτηριστικά: Η αρχή της νομιμότητας, η αρχή της διακριτικής ευχέρειας, η αρχή της χρηστής διοίκησης, η αρχή της επιείκειας, η αρχή της καλής πίστης, η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη, η αρχή της αναλογικότητας, η αρχή της ισότητας.

Τέλος, στο 2ο μέρος, έχουμε την αναφορά στον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες μπορούν να ασκούν τα καθήκοντά τους, διευκολύνοντας τους δημοσίους υπαλλήλους και τη Διοίκηση στο έργο τους και υπάρχει στο παράρτημα μια εμπεριστατωμένη αναφορά στις ατομικές ή κανονιστικές διοικητικές πράξεις, στην αιτιολογία των πράξεων αυτών, στην ανάκληση των διοικητικών πράξεων, είτε είναι νόμιμες αυτές, είτε είναι παράνομες και επίσης γίνεται μία αναφορά σε διατάξεις του Συντάγματος, του Κώδικα των δημοσίων πολιτικών διοικητικών υπαλλήλων, τις διατάξεις του νέου Πειθαρχικού Δικαίου που ψηφίσαμε προσφάτως, του Κώδικα της διοικητικής διαδικασίας, καθώς και διάφοροι άλλοι νόμοι που περιλαμβάνουν σχετικές διατάξεις.

Όλοι αυτοί οι νόμοι και το Σύνταγμα βεβαίως, και όποιες εγκύκλιοι έχουν εκδοθεί κατ’ εφαρμογή τους, προσδιορίζουν τις υποχρεώσεις και υποδεικνύουν τη στάση και τη συμπεριφορά που πρέπει να έχει ο δημόσιος υπάλληλος κατά την άσκηση των καθηκόντων του.

Κλείνοντας, λέω ότι γνωρίζουμε πως η αξία αυτής της πρωτοβουλίας είναι οριακή. Ο Οδηγός είναι ένα υποβοηθητικό εργαλείο, αλλά βεβαίως η αίσθηση χρέους στα όρια μιας σημαντικής αποστολής είναι αυτή που μπορεί να αναδείξει τον υπάλληλο, ως λειτουργό της δημόσιας διοίκησης, αποτελεσματικό υπηρέτη του πολίτη και των φορέων που συναλλάσσονται με το ελληνικό δημόσιο.

Εγώ θέλω να ευχαριστήσω και πάλι, όσους εργάστηκαν γι’ αυτόν τον Οδηγό, τα ονόματά τους καλό είναι να τα αναφέρουμε για να παραμείνουν στο κείμενο που δίνουμε. Ο κ. Ρόβλιας θα μου κάνει την χάρη, είναι η ομάδα που επιμελήθηκε και η συντακτική ομάδα.

Και αμέσως μετά, θα έχετε στη διάθεσή σας τον Χάρτη των Δικαιωμάτων που εκδόθηκε ήδη από το Εθνικό Τυπογραφείο προκειμένου να δείτε, πώς αυτό το έργο το οποίο παρουσιάσαμε πριν λίγες εβδομάδες μπορεί να είναι χρηστικό προς τους πολίτες και τους φορείς στις σχέσεις τους με το κράτος.

ΝΤΙΝΟΣ ΡΟΒΛΙΑΣ: Η ομάδα που επιμελήθηκε τον Οδηγό είναι: η κα Καλλιόπη Σπανού, Συνήγορος του Πολίτη, η κα Ευσταθία Μπεργελέ, η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου μας, ο κ. Δημήτρης Παπαδημητρόπουλος, ο Γενικός Διευθυντής της Διοικητικής Οργάνωσης, η κα Ευαγγελία Βασιλείου, τέως Προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Διοικητικής Οργάνωσης και Διαδικασιών, ο κ. Θεόφραστος Αντωνόπουλος, τέως Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Σχέσεων Κράτους - Πολίτη. Και επίσης η κα Άννα Παπαδημητράτου.

Η συντακτική ομάδα είναι: ο κ. Μιχάλης Καραχάλιος, Προϊστάμενος του Τμήματος Πληροφόρησης, ο κ. Ιωάννης Ντινιακός, υπάλληλος του Τμήματος Προστασίας Πολιτών, η κα Κωνσταντίνα Πρεβεζάνου, Ειδική Επιστήμονας στο Συνήγορο του Πολίτη και ο κ. Μάριος Πρωτόπαπας, Ειδικός Επιστήμονας στο Συνήγορο του Πολίτη, επίσης.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΡΕΠΠΑΣ: Πριν δεχτούμε κάποιες ερωτήσεις σας και πριν αποχωρήσουμε, θα ήθελα να σας ενημερώσω, ότι την επόμενη εβδομάδα θα είμαστε σε θέση να σας παρουσιάσουμε δύο θέματα: Το ένα σχετίζεται με την πρωτοβουλία που έχει αναλάβει ο κ. Τζωρτζάκης και οι υπηρεσίες που έχουν την αντίστοιχη αρμοδιότητα για την προετοιμασία της χώρας προκειμένου να ενταχθούμε σε αυτήν τη μεγάλη –ας το πω έτσι- διεθνή συνεργασία, την OGP όπως λέγεται. Είναι οι partners που ακολουθούν μία πολιτική openGov. Θα γίνει σχετικό Συνέδριο την επόμενη περίοδο, θα το παρακολουθήσει ο κ. Τζωρτζάκης, θα είμαστε έτοιμοι να σας παρουσιάσουμε τις πολιτικές που δικαιολογούν την προτεραιότητα που δίνουμε σε αυτόν τον τομέα από τη δική μας πλευρά ως Κυβέρνηση.

Και επίσης θα είμαστε έτοιμοι, πιστεύω, γιατί ολοκληρώνεται ίσως σήμερα αυτή η εργασία από τα στελέχη της αρμόδιας υπηρεσίας, να σας παρουσιάσουμε τα αποτελέσματα της επικαιροποιημένης απογραφής. Βάσει των αποτελεσμάτων αυτών, μπορούμε να έχουμε υπόψη μας τον αριθμό των εργαζομένων, των υπαλλήλων στο ελληνικό κράτος, με μία σειρά στοιχείων τα οποία αναφέρονται σε 75 πεδία, όπως θα λέγαμε χαρακτηριστικά.

Είναι κάτι, το οποίο δεν έχει υπάρξει στο παρελθόν στο ελληνικό κράτος. Γνωρίζετε ότι το 2010 ανελήφθη η πρωτοβουλία για την απογραφή των εργαζομένων, ολοκληρώθηκε εκείνος ο κύκλος, εν συνεχεία προχωρήσαμε σε αυτό το δεύτερο στάδιο σε μία επικαιροποίηση, η οποία δεν ήταν απλά επικαιροποίηση, δηλαδή εξακρίβωση της πιστότητας των στοιχείων απλώς, ήταν και μια εμβάθυνση σε πιο ειδικά στοιχεία, ώστε να μην έχουμε απλά έναν αριθμό με το αντίστοιχο όνομα, αλλά να έχουμε πολλά στοιχεία, 75 στοιχεία για κάθε έναν από τους υπαλλήλους που έχουν απογραφεί, προσμετρούμενοι ένας προς έναν με παρέμβαση και υποβοήθηση από την ίδια την Διεύθυνση Διοικητικού κάθε Υπουργείου και κάθε Νομικού Προσώπου ή Οργανισμού Αυτοδιοίκησης που συμμετείχε σε αυτήν τη διαδικασία. Αυτά θα τα πούμε στις επόμενες ημέρες.

Ευχαριστούμε πολύ.

Θεσμοί