Τράπεζα δεδομένων για κάθε δημόσιο έργο

Εκτύπωση
PDF

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Καλημέρα σας. Είναι η πρώτη συνάντησή μας το 2010. Εύχομαι κάθε καλό.  Να είναι το 10 το καλό το 2010 για όλους μας και για την πατρίδα μας. Λέω πάντα, ότι τον χρόνο τον κάνουμε εμείς, δεν κάνει ο χρόνος εμάς και αυτό να το λάβετε υπόψη σας.
Έχουμε μαζί μας σήμερα και είναι η πρώτη παρουσία του εδώ, τον Γενικό Γραμματέα  Συγχρηματοδοτούμενων έργων των κ. Σέργιο Λαμπρόπουλο. Είναι άνθρωπος, που έχει μεγάλη θητεία σ’ αυτόν τον τομέα, και στον ακαδημαϊκό χώρο και στον κατασκευαστικό κλάδο, τεράστια εμπειρία και γνώση, η οποία είναι πολύ χρήσιμη στο Δημόσιο και στην Κυβέρνηση.
Το Δημόσιο θέλει τους καλύτερους. Πρέπει να εξασφαλίζει τους καλύτερους και είμαστε πολύ χαρούμενοι, γιατί έτσι ολοκληρώνουμε την συμπλήρωση των θέσεων στην πολιτική διοίκηση του Τομέα Υποδομών του Υπουργείου μας, προκειμένου να είμαστε πιο αποτελεσματικοί στη δουλειά μας στη συνέχεια.
Είχαμε εξαγγείλει τη δημιουργία ενός Συστήματος Επιτελικής Παρακολούθησης Έργων προκειμένου να συμβάλουμε και μ’ αυτόν τον τρόπο στην προαγωγή των αρχών της διαφάνειας. Είναι μια κεντρική πολιτική για την Κυβέρνησή μας η πολιτική για τη διαφάνεια. Ταυτοχρόνως όμως εξασφαλίζουμε έτσι τη συγκέντρωση αξιόπιστων στοιχείων, τα οποία πρέπει να διαθέτει η δημόσια υπηρεσία για κάθε έργο.
Μεταξύ των πολλών που  διαπιστώνουμε – όχι ευχάριστων - είναι κι ότι η δημόσια υπηρεσία δεν διαθέτει τα πλήρη στοιχεία για την ταυτότητα κάθε έργου, έτσι ώστε ανά πάσα στιγμή να μπορούμε να αξιολογούμε την εξέλιξή του.
Πρέπει να πω, ότι η  δημιουργία και η λειτουργία αυτού  του συστήματος, μεταξύ των άλλων, αναβαθμίζει τη δημόσια υπηρεσία. Θέλω να τονίσω στο σημείο αυτό, τη στήριξη που προσφέρουν στη δημιουργία του νέου συστήματος τα στελέχη του Υπουργείου μας, τα οποία έχουν αγκαλιάσει αυτή την πρωτοβουλία και συμβάλλουν ώστε να είναι αποδοτική η λειτουργία της για όλους.
Μιλώ για όλους και  αναφέρομαι κυριολεκτικά σε όλους τους πολίτες της χώρας και όχι μόνο. Έτσι, υπερβαίνουμε και τον κύκλο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, οδηγούμεθα σε έναν κυριολεκτικά κοινωνικό έλεγχο, αφού πέραν των πολιτικών, βεβαίως εσείς οι δημοσιογράφοι, αλλά και ο κάθε πολίτης θα έχει τη δυνατότητα της άμεσης πρόσβασης στα στοιχεία τα οποία συνθέτουν την ταυτότητα, το βιογραφικό κάθε δημόσιου έργου.
Η παρουσίαση που θα γίνει  για το σύστημα αυτό ευθύς αμέσως από τον κ. Οικονομίδη, θα σας δώσει μία πρώτη εικόνα για το ποια στοιχεία θα έχετε στη διάθεσή σας για κάθε έργο. Αυτήν την περίοδο με τη δομή που έχουμε δημιουργήσει στο πλαίσιο του Υπουργείου μας, έχει αρχίσει η τροφοδοσία του συστήματος με στοιχεία, ώστε η πλήρης ανάπτυξή του να μπορεί κανείς να εκτιμήσει ότι θα έχει επιτευχθεί μέσα στο α’ τρίμηνο του 2010. Θα έχουμε τακτική ενημέρωση και επικαιροποίηση αυτού του πίνακα.
Πιστεύουμε, όπως ακριβώς  είχαμε εξαγγείλει, ότι σε έναν χρόνο, στο τέλος του 2010, θα έχουμε δημιουργήσει μεταξύ των άλλων και μία τράπεζα δεδομένων με πλήρη στοιχεία για κάθε έργο το οποίο κατασκευάζεται στην χώρα μας από το Δημόσιο.
Είναι, λοιπόν, πάρα πολύ σημαντικό  αυτό το οποίο σήμερα ανακοινώνουμε. Θέλω να τονίσω και πάλι ότι είναι  μία συνεισφορά στο να αναβαθμιστεί η δημόσια υπηρεσία η λειτουργία αυτού του συστήματος, γιατί σε πολλές περιπτώσεις δημόσια υπηρεσία έχει γίνει μία εργοληπτική εταιρεία που διαθέτει όλα τα στοιχεία για το έργο που εκτελεί, ενώ το δημόσιο δεν έχει αντιστοίχως με κάθε λεπτομέρεια όλα αυτά τα στοιχεία στη διάθεσή του. Πρέπει η δημόσια υπηρεσία να επανακατακτήσει το ρόλο της.
Θα ήθελα στο σημείο αυτό κ. Γιάννη να μας κάνεις μία πρώτη επίδειξη να γνωρίζουν οι κύριοι και οι κυρίες τι ακριβώς θα περιλαμβάνει αυτός ο πίνακας και θα σας δώσουμε κάποια στοιχεία προκειμένου να τα έχετε στη διάθεσή σας για τη δουλειά σας.

Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ: Θα σας δείξουμε τώρα δυο – τρεις ενδεικτικές περιπτώσεις απ’ αυτό το σύστημα επιτελικής παρακολούθησης, τα στοιχεία τα οποία θα μπορείτε να βρείτε μέσα …

(Διαλογικές  Συζητήσεις)

Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ: Περιλαμβάνεται η υπηρεσία και ο οργανισμός ο οποίος διαχειρίζεται το έργο. Τα στοιχεία είναι σε δύο ενότητες: Η πρώτη ενότητα αφορά στα στοιχεία του έργου και η δεύτερη ενότητα που θα την δούμε στην επόμενη μάσκα είναι τα στοιχεία της εργολαβίας.
Το κάθε ένα έργο, λοιπόν, μπορεί να έχει πολλές εργολαβίες. Ξεκινάμε με τον τίτλο του έργου, έχουμε τη συλλογική απόφαση χρηματοδότησης, τον κωδικό της συλλογικής απόφασης και το ταμείο από το οποίο χρηματοδοτείται, τον προϋπολογισμό της ΣΑΕ, τον αριθμό των συμβάσεων έργου, ούτως ώστε στη συνέχεια να μπορεί κανείς μία – μία εργολαβία να τις τρέχει και να τις αναζητεί. Τον αριθμό των συμβάσεων έργου που είπα πριν. Τον κύριο του έργου, την περιοχή υλοποίησης είτε αυτό είναι Περιφέρεια, είτε είναι Νομός.
Και πάμε στην επόμενη, η οποία επόμενη περιλαμβάνει τα αναλυτικά πλέον στοιχεία της εργολαβίας. Είπαμε ότι κάθε ένα έργο μπορεί να έχει περισσότερο της μιας εργολαβίας, τον τίτλο της εργολαβίας, τον κωδικό της εργολαβίας, την κατάσταση που βρίσκεται σήμερα, την Προϊσταμένη Αρχή και την Διευθύνουσα Υπηρεσία, τον προϋπολογισμό, την ημερομηνία δημοπράτησης, τον ανάδοχο του έργου ή της εργολαβίας αν πρόκειται για μία μόνο εργολαβία, την ημερομηνία υπογραφής της σύμβασης, το συμβατικό ποσό, το ποσοστό της έκπτωσης, την αρχική συμβατική ημερομηνία, προθεσμία περαίωσης της εργολαβίας, την τελευταία ημερομηνία περαίωσης της εργολαβίας και τις πληρωμές που γίνονται μέχρι σήμερα. Και στο τέλος βεβαίως, υπάρχουν και τα ανάλογα σχόλια, τα οποία θα είναι περιγραφικού χαρακτήρα.
Τώρα όπως θα δείτε και στη συνέχεια, έχουμε δύο έργα, τα οποία μπορεί κανείς να δει πώς εξελίσσονται. Αυτά τα δύο έργα είναι συμπληρωμένα. Βλέπει ότι στη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Έργων και στη συγκεκριμένη υπηρεσία τη δική μας, την ΕΥΔΕ-ΟΣΥΕ έχουμε το έργο με τίτλο: «Ανακατασκευή της διώρυγας Δ1 και επέκταση της διώρυγας Αμβρακίας – Αμφιλοχίας για άρδευση – ύδρευση κοινοτήτων επαρχίας Βάλτου Νομού Αιτωλοακαρνανίας».
Έχουμε, λοιπόν, συμπληρωμένα την ΣΑΕ, τον κωδικό της ΣΑΕ, εδώ  πρόκειται για εθνικούς πόρους, επομένως δεν υπάρχει Ταμείο Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον προϋπολογισμό, τον αριθμό των συμβάσεων, ένα, τον κύριο του έργου, περιοχή υλοποίησης και στην περιοχή υλοποίησης και στο Νομό κάποιος ο οποίος δεν ξέρει όλα τα δεδομένα του έργου μπορεί να ανατρέχει και να αναζητεί, βέβαια αυτό θα γίνει μέχρι τέλος Μαρτίου, αυτή τη στιγμή περνάμε όλα τα στοιχεία μέσα, έχουμε ένα πολύ μεγάλο αριθμό ταυτοτήτων έργου …

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Πόσα είναι αυτά;

Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ: Μέχρι στιγμής είναι πάνω από 120 έργα, αλλά είμαι βέβαιος ότι θα προστεθούν και άλλα και όσο προχωράμε σ’ αυτή τη συλλογή των δεδομένων ….

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: 120 έργα έχουν μπει στο σύστημα;

Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ: Ναι τουλάχιστον. Τα έχουμε βάλει, απλά τα επεξεργαζόμαστε αυτή τη στιγμή. Αν πάμε στη συνέχεια και στο επόμενο με τα αναλυτικά στοιχεία της εργολαβίας, εδώ μπορεί να δει κανείς συμπληρωμένα όλα τα δεδομένα. Μπορεί να κάνει αναζητήσεις όπως θα ήθελε, είτε Προϊσταμένη Αρχή είτε άλλο στοιχείο, ανάλογα τι θα ξέρει.
Αν ξέρει την Προϊσταμένη  Αρχή, αν ξέρει την περιοχή, την Περιφέρεια μπορεί να αναζητεί. Θα βγαίνει η λίστα και από τη λίστα θα χτυπάει και θα του βγάζει τη μάσκα αυτήν την οποία την βλέπετε σε τρεις ενότητες. Εν προκειμένου το έργο αυτό είναι σε καθυστέρηση.
Να πάμε στην επόμενη.

Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ: Τώρα θα έχουμε τη δυνατότητα εδώ, σ’ αυτόν εδώ τον πίνακα και είναι μία από τις μάσκες της Επιτελικής Παρακολούθησης, να δει κανείς που βρίσκεται χρονικά το έργο. Για παράδειγμα, το πρώτο έργο το οποίο είδαμε, φαίνεται ότι ενώ η συμβατική του ημερομηνία ήταν στις αρχές του 2010 να παραδοθεί, έχει ξεπεράσει τον χρόνο, είναι πέρα από το β’ εξάμηνο του 2010 και πολύ πιθανόν να ολοκληρωθεί και πέρα του 2010.
Αντίστοιχα το άλλο έργο που σας το έτρεξα γρήγορα φαίνεται ότι η συμβατική του διάρκεια ήταν περί τα τέλη του 2008, ολοκληρώθηκε όμως στο τέλος του 2009, 31/12/2009.
Έτσι, λοιπόν, έχουμε στοιχεία, που μπορεί κανείς να δει διαγραμματικά την εικόνα του καθενός έργου και της κάθε μίας εργολαβίας. Εδώ, λοιπόν, έχουμε τώρα τα στατιστικά στοιχεία.

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Τα στοιχεία αυτά είναι ενδεικτικά, είναι αυθαίρετα, δεν είναι τα πραγματικά.

Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ: Ναι, δεν είναι τα πραγματικά, έτσι; Σ’ αυτές τις στήλες, έχουμε την υπηρεσία. Έχουμε, λοιπόν, την κάθε μία υπηρεσία η οποία έχει τον αντίστοιχο αριθμό εργολαβιών. Παράδειγμα ας πάρουμε την πρώτη, η υπηρεσία «Α» εν προκειμένου έχει τρεις εργολαβίες. Αυτόματα το σύστημα θα μας βγάλει από την κάθε μία υπηρεσία πόσα έργα είναι σε καθυστέρηση, το ποσοστό των έργων που βρίσκονται σε καθυστέρηση, τη μέση χρονική διάρκεια, τη μέση χρονική καθυστέρηση σε μήνες του συνόλου των εργολαβιών της υπηρεσίας, το ποσοστό της χρονικής καθυστέρησης, το ποσοστό της έκπτωσης και δίπλα έχουμε την οικονομική επιβάρυνση. Οικονομική επιβάρυνση, η οποία προκύπτει βεβαίως από τις συμπληρωματικές συμβάσεις. Και έτσι έχουμε την έκπτωση δίπλα στην οικονομική επιβάρυνση για να μπορεί κανένας να συγκρίνει τα δύο αυτά ποσοστά.
Αυτό τώρα είναι μία ενδεικτική στατιστική επεξεργασία, την οποία θα μπορούσε να κάνει κανείς. Πρέπει να σας πω όμως ότι αυτά είναι τα στοιχεία τα οποία θα μπορείτε εσείς να βλέπετε. Όμως στο σύστημα αυτό που έχουμε αναπτύξει υπάρχει πληθώρα στοιχείων, πάρα πολύ αναλυτικά στοιχεία τα οποία τα χρειαζόμαστε εμείς για τις δικές μας επεξεργασίες ως υπηρεσία και αναφέρομαι τόσο στα θέμα των έργων κατασκευής, όσο και στις μελέτες.
Δηλαδή εμείς μπορούμε αναλυτικά να παρακολουθήσουμε από  τα πρωτόκολλα των νέων τιμών, τον  αριθμό των πρωτοκόλλων νέων τιμών, τις τμηματικές και οριστικές  παραλαβές, τους λογαριασμούς, τις ενστάσεις  του αναδόχου, τις αιτήσεις θεραπείας, τις δικαστικές αποφάσεις, δηλαδή στοιχεία τα οποία χρειάζεται η οποιαδήποτε υπηρεσία, η οποία παίζει έναν στρατηγικό ρόλο και κάνει στρατηγικό σχεδιασμό για να παίρνει αποφάσεις και να χαράσσει κατευθύνσεις.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ο κοινωνικός έλεγχος πώς θα γίνεται;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Η πρόσβαση στα στοιχεία αυτά δίνει τη δυνατότητα σε κάθε ενδιαφερόμενο να αναλάβει μία πρωτοβουλία. Ο βουλευτής να διατυπώσει την ερώτηση, εσείς να κάνετε ευκολότερα τη δουλειά σας και να αναδείξετε ένα θέμα ζητώντας περαιτέρω εξηγήσεις για προβλήματα τα οποία εντοπίζετε, αλλά και κάθε πολίτης με μία επιστολή του, που είναι το πιο απλό, ή με μία παράστασή του σε όποια αρμόδια υπηρεσία μπορεί, να δηλώσει το ενδιαφέρον του στην κατεύθυνση να ασκήσει πραγματικά έλεγχο και να ζητήσει να αποδοθούν ευθύνες.
Αυτό το οποίο έχει αξία, είναι ότι θα έχουμε πλέον στο εγγύς μέλλον τη δυνατότητα μέσα από την πληθώρα αυτών των στοιχείων εμείς ως υπηρεσία να γνωρίζουμε τι είναι αυτό που πρέπει να κάνουμε, ώστε να προλάβουμε προβλήματα τα οποία σήμερα αντιμετωπίζουμε διαχειριζόμενοι μια κρίση, όταν πια έχουν εκδηλωθεί δηλαδή τα προβλήματα. Εσείς να έχετε την καλύτερη και πλέον αξιόπιστη πληροφόρηση προκειμένου να κάνετε τη δουλειά σας. Και οι πολίτες να γνωρίζουν πως εξελίσσεται το σύστημα κατασκευής δημοσίων έργων.
Είναι το ελάχιστο που  μπορούμε να κάνουμε. Πρέπει να σας  πω, ότι το εγχείρημα αυτό τελικώς  ενώ φαίνεται ως σύλληψη κάτι πολύ εύκολο, στην πράξη, στην εφαρμογή του  δηλαδή είναι αρκετά δύσκολο, στη συγκέντρωση αυτών των στοιχείων και την ενημέρωση σε τακτή προθεσμία που θα θέσουμε κάθε μήνα, ώστε να μπορούμε να έχουμε την πραγματική εικόνα για κάθε έργο.
Νομίζω, ότι είναι ένα  πολύ σημαντικό βήμα. Αυτό επαναλαμβάνω, δεν γίνεται μόνο για λόγους εντυπώσεων περί τη διαφάνεια, γίνεται και για λόγους πρακτικούς, ουσιαστικούς, οι οποίοι θα βοηθήσουν να έχουμε τα απαραίτητα στοιχεία στη διάθεσή μας όλοι, όλοι οι πολίτες αυτής της χώρας.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Μιλάει χωρίς μικρόφωνο) …. Για τα 120 έργα προϋπολογισμό ενδεικτικό, αν έχετε μια εικόνα;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Είναι κάτι το οποίο δεν πρέπει να κάνουμε, γιατί απλούστατα ο τρόπος με τον οποίο συγκεντρώνονται τα στοιχεία αυτά είναι ένας τρόπος, θα μου επιτρέψτε να πω, δεν θα τον ονομάσω τυχαίο, αλλά εν πάση περιπτώσει ένας τρόπος ο οποίος διευκολύνει την αναζήτηση των στοιχείων, δεν είναι ένας τρόπος που προέκυψε μετά από μελέτη.
Άρα, λοιπόν, τα έργα με τα οποία κατ’ αρχήν έχει επιλεγεί να τροφοδοτηθεί το σύστημα με δικά του στοιχεία, είναι έργα τα οποία ανήκουν σε κάποιες εταιρείες ή σε κάποιες περιοχές ή παρουσιάζουν κάποιες ιδιομορφίες …

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Είναι και σε εξέλιξη έργα;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Βεβαίως είναι και σε εξέλιξη έργα. Γι’ αυτό ακριβώς θα δείτε και εδώ σε μία μάσκα, όπως ονομάζεται, τα στοιχεία για τον ανάδοχο δεν αναφέρονται για να μην θεωρηθεί ότι αναφέραμε το όνομα κάποιας εργοληπτικής εταιρείας στο πρώτο ή στα δύο πρώτα έργα τα οποία επιλέξαμε για την επίδειξη για λόγους εντυπώσεων.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Έχει και συμβάσεις παραχώρησης;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Όχι, ακόμη δεν είναι οι συμβάσεις παραχώρησης. Θα επανέλθουμε σ’ αυτά όμως, θα έχουμε τη δυνατότητα να επανέλθουμε σ’ αυτά στην ώρα τους …

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Μιλάει χωρίς μικρόφωνο) Πείτε έναν ενδεικτικό προϋπολογισμό, 120 έργα κάτι …. Έχετε κάνει;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Είναι διάφορα έργα, περιφερειακά έργα, δημόσια έργα.

(Διαλογικές  συζητήσεις)

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Ακούστε, θα σας πω κάτι. Ακριβώς η εισδοχή αυτών των στοιχείων που αναφέρονται σε ορισμένα έργα, έγινε με τυχαίο τρόπο, όπως διευκολύνεται η υπηρεσία για να τροφοδοτήσει το σύστημα.
Δεν έγινε μετά από κάποια μελέτη. Όποιο συμπέρασμα επιδιώξουμε να βγάλουμε με βάση αυτήν την τυχαία εισαγωγή των στοιχείων, θα είναι συμπέρασμα, αν όχι απολύτως λανθασμένο, εν πάση περιπτώσει όχι απολύτως ασφαλές. Γι’ αυτό είμαστε επιφυλακτικοί σε αυτό.
Αλλά για το ζήτημα θα επανέλθουμε όταν αρχίσει να λειτουργεί πλήρως, θα έχουμε να πούμε πολλά. Γενικέ, αν έχουμε κάτι άλλο να πούμε.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Μιλάει εκτός μικροφώνου). Θα αναρτούνται και τα κείμενα των συμβάσεων που έχει υπογράψει το κράτος, ώστε ο πολίτης να μπορεί να γνωρίζει τι προβλέπουν οι συμβάσεις;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Είναι γνωστές οι συμβάσεις αυτές.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Μιλάει εκτός μικροφώνου). Από πού είναι γνωστές;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Οι μεγάλες συμβάσεις είναι γνωστές. Όταν γίνεται η δημοπράτηση γνωρίζετε ότι αυτός ο οποίος αναλαμβάνει, σύμφωνα με τα όσα προβλέπονται στο νόμο, την κατασκευή ενός έργου, έχει δεχτεί αυτά τα οποία περιλαμβάνονται στους όρους της δημοπρασίας.
Και η διακήρυξη τι είναι; Είναι αυτό  το οποίο όλοι γνωρίζουν  από πριν και η σύμβαση είναι  ακριβώς η μεταφορά σε ανάλογη ανάληψη υποχρέωσης του  κράτους το κείμενο της δημοπράτησης.
Αλλά για όλα αυτά, επαναλαμβάνω, θα επανέλθουμε. Αυτό το οποίο έχει αξία είναι να τονίσουμε  το πρώτο βήμα που κάνουμε σήμερα, στην κατεύθυνση της διαφάνειας και  της συγκέντρωσης αξιόποινων στοιχείων.
Για το σύστημα πάντως επιτελικής παρακολούθησης, επαναλαμβάνω, θα επανέλθουμε όταν αναπτυχθεί πλήρως το σύστημα και θα ήθελα, αφού έχετε  σήμερα τα πρώτα στοιχεία στη διάθεσή  σας, για το πώς έχουμε συλλάβει εμείς  αυτό το σύστημα, πώς πρέπει να είναι και πώς πρέπει να λειτουργεί, να κάνετε κι εσείς τις παρατηρήσεις σας και τα σχόλιά σας και αν θέλετε να εισηγηθείτε και ό,τι νομίζετε ότι μπορεί να βελτιώσει το σύστημα, ώστε να το κάνει πληρέστερο.
Εμείς ανοιχτοί είμαστε  σε τέτοιες απόψεις. Δεν είναι θέσφατο. Θέσφατο είναι ότι πράγματι πρέπει να λειτουργήσει ένα τέτοιο νέο σύστημα. Θέλετε κάτι να πείτε;

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μια διευκρίνιση, το σύστημα αυτό ποιος το εκπόνησε; Οι υπηρεσίες του Υπουργείου ή ανατέθηκαν σε...

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Το σύστημα αυτό το προετοίμασε με την επίβλεψη και καθοδήγηση του Γενικού Γραμματέα κ. Οικονομίδη, μια σειρά στελεχών του Υπουργείου, ο κ. Παντελιάς εδώ ο οποίος ασχολήθηκε και άλλα στελέχη του Υπουργείου μας.
Κρίνουμε ότι για  την τροφοδότηση αυτού του  συστήματος και τη συνεχή παρακολούθησή του πρέπει να έχουμε μια αυτοτελή δομή, η οποία θα ασχολείται με αυτό.
Πρέπει δηλαδή κάποιοι  να έχουν αποκλειστικό έργο τους την  υποστήριξη λειτουργίας του Συστήματος Επιτελικής Παρακολούθησης. Δηλαδή από εμάς έγινε. Αλλά βεβαίως χρειάζεται πραγματικά ίσως κάποιος σύμβουλος, ο οποίος θα δώσει με την τεχνογνωσία που έχει την υποστήριξή του, ώστε το σύστημα αυτό να συνεχίζει να είναι αξιόπιστο μέχρι τέλος.
Και θέλουμε αυτός, να είναι τρόπον τινά, κάποιος ο οποίος δεν θα είναι ένα οργανικό στοιχείο μιας υπηρεσίας. Θα είναι κάπως έξω από αυτούς οι οποίοι εκτελούν τα έργα σήμερα.
Δεν θέλουμε να είναι αυτός ο οποίος κάνει το έργο. Αυτός που κάνει το έργο, είναι αυτός που δίνει τα στοιχεία, αυτός όμως ο οποίος θα συγκεντρώνει τα στοιχεία και θα τροφοδοτεί το σύστημα θέλουμε να είναι κάποιος διαφορετικός. Πρέπει να συνεργάζεται μαζί μας.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ό,τι δίνουν οι εταιρείες θα περνάει σε μηνιαία βάση στο σύστημα;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Θα τα ζητάμε και θα τα παρακολουθούμε. Με παρατηρήσεις και με ελέγχους, εμείς και με ελέγχους, επισκέψεις κλπ.
Θα τα συγκεντρώνουμε τα στοιχεία και θα τσεκάρουμε εμείς  την ορθότητά τους. Δεν είναι τόσο δύσκολο αυτό.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Μιλάει εκτός μικροφώνου). Αν θέλει κάποιος να μπει μέσα στο site, ποια ... και αν μπορεί κάποιος να μπει να ελέγξει και να ενημερωθεί,...

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Νομίζουμε ότι το σύστημα αυτό θα είναι αναπτυγμένο και έτοιμο να λειτουργήσει έτσι όπως το έχουμε σχεδιάσει μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2010, δηλαδή μέχρι τα τέλη Μαρτίου, θυμάστε και στην αρχή.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Μιλάει εκτός μικροφώνου). ...για τα καθυστερημένα έργα;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Θα επανέλθουμε σε αυτό. Ό,τι προβλέπει η κάθε σύμβαση. Δεν αλλάζουμε το περιεχόμενο των συμβάσεων. Η κάθε πλευρά των αντισυμβαλλομένων έχει αναλάβει κάποιες υποχρεώσεις. Θα τηρεί τις υποχρεώσεις και σε διαφορετική περίπτωση θα ισχύει αυτό που προβλέπει η σύμβαση.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Μιλάει εκτός μικροφώνου). Ο στόχος πάντως είναι το σύνολο των εκτελούμενων έργων δημόσιου χαρακτήρα, απ’ όλους τους φορείς, να περάσει...

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Ακριβώς, αυτή είναι η επιδίωξή μας.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Μιλάει εκτός μικροφώνου).

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Εδώ έχουμε ένα έργο το οποίο έχει κατά τα στοιχεία που σας παρουσιάσαμε, ολοκληρωθεί. Είναι θέμα πια, θα μου επιτρέψετε να πω, οργανωτικό, είναι θέμα δυνατοτήτων τεχνικών, όχι θέμα βούλησης. Η πολιτική βούληση είναι για το σύνολο των έργων να έχουμε το σύνολο των στοιχείων στη διάθεσή μας.
Από εκεί και πέρα χρειάζεται μια δουλειά, πρακτική δουλειά, την  οποία πρέπει να κάνουν τα στελέχη  μας, μαζί με κάποιον ο οποίος είναι ειδικός, ώστε να μπορεί να υποστηρίξει την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Μιλάει εκτός μικροφώνου).

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Όχι έργα που προετοιμάζονται, αλλά την ώρα που δημοπρατείται ένα έργο πρέπει να μπαίνει, ώστε να γνωρίζετε εσείς, ποια είναι τα στοιχεία με τα οποία εισέρχεται πλέον στο πρώτο στάδιο το έργο, είτε είναι μελέτη, είτε είναι έργο.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Μιλάει εκτός μικροφώνου).

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Αυτά τα οποία αφορούν μελέτες, ασφαλώς και αυτά θα αναρτώνται. Αλλά επαναλαμβάνω είναι θέμα πρακτικής δουλειάς. Γιατί είναι πολλά τα έργα, πολλές και οι μελέτες.
Από εκεί και πέρα δεν  πρόκειται να αναρτήσουμε έργα τα οποία απλώς έχουμε συζητήσει  ή σχεδιάζουμε ή αποτελούν  μια καταρχήν επιλογή. Όταν ένα έργο πέραν της σύλληψής του φτάσει, στο πρώτο στάδιο της εκπόνησης της μελέτης, τότε μπορούμε να πούμε ότι παίρνει, τρόπον τινά, σάρκα και οστά, άρα μπορεί να έχει θέση σε αυτό το πρόγραμμα.
Όσον αφορά τώρα στο θέμα των Τεμπών, θα μου επιτρέψετε να κάνω μια εισαγωγή. Είναι θέμα το οποίο σας έχει απασχολήσει πολύ την τελευταία περίοδο.
Έχει απασχολήσει και  ταλαιπωρήσει τους πολίτες που χρησιμοποιούν  αυτό το δίκτυο. Έχω διερωτηθεί γιατί  έπρεπε να φτάσουμε στο και πέντε για να αντιμετωπίσουμε ένα πρόβλημα, ενώ θα μπορούσαμε ως φαίνεται να το έχουμε προλάβει.
Αναφέρομαι σε κάποια δεδομένα, το πρώτο αφορά στη γνώση του προβλήματος. Είναι γνωστό ότι σε αυτήν την περιοχή παρατηρείται ένα γεωλογικό φαινόμενο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν μιλούμε για κατολισθήσεις, για μετακίνηση δηλαδή του εδάφους, μιλούμε για αποκολλήσεις βράχων, για βραχοπτώσεις. Το φαινόμενο αυτό έχει απασχολήσει και στο παρελθόν τους ειδικούς.
Ένα δεύτερο δεδομένο είναι  αυτό το οποίο αναφέρεται στη σύμβαση, και γνωρίζετε, ότι ο παραχωρησιούχος έχει την αρμοδιότητα για την παρακολούθηση, βελτίωση, συντήρηση και εκμετάλλευση και αυτού του οδικού δικτύου στο τμήμα των Τεμπών.
Ένα άλλο δεδομένο, το οποίο αναφέρεται στην πραγματικότητα που ζήσαμε, είναι, ότι τη νύχτα της 16ης Δεκεμβρίου έκλεισε αυτό το οδικό δίκτυο στο συγκεκριμένο τμήμα των Τεμπών, ενώ την επομένη το πρωί, στις 17 Δεκεμβρίου, είχαμε το τραγικό δυστύχημα, για το οποίο εκφράζουμε και πάλι τη συμπάθεια στην οικογένεια του εκλιπόντος, τη λύπη μας γι’ αυτό το οποίο έγινε. Μέσα σε όλα αυτά τα τόσο δυσάρεστα, μπορεί να πει κανείς ότι το μόνο θετικό είναι πως είχε κλείσει ο δρόμος και δεν θρηνήσαμε ίσως μια εκατόμβη.
Αυτό το οποίο σημειώνω, είναι ότι όλοι μα όλοι, το πιστεύω  απόλυτα αυτό, έχουμε έναν κοινό  στόχο. Την κατά το  συντομότερο  δυνατό επαναλειτουργία του οδικού δικτύου, προκειμένου να σταματήσει η ταλαιπωρία την οποία υφίστανται σήμερα όσοι χρησιμοποιούν το εναλλακτικό δίκτυο.
Και βεβαίως υπάρχουν δύο θέματα τα οποία δεν πρέπει να συγχέουμε όσον αφορά στο πρόβλημα των Τεμπών. Το ένα θέμα είναι το συμβατικό ή νομικό ζήτημα, το οποίο το διαχειριζόμαστε από τη δική μας πλευρά, με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και στο πλαίσιο του υφιστάμενου νόμου, των όσων προβλέπει δηλαδή η σύμβαση, που είναι γνωστή σε σας.
Το δεύτερο θέμα, είναι  αυτό το οποίο αφορά διαχειριστικά και λειτουργικά ζητήματα, ώστε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα και το συντομότερο δυνατό να ξαναδοθεί στην κυκλοφορία το οδικό δίκτυο και στο σήμερα κλειστό τμήμα των Τεμπών.
Από την πρώτη στιγμή, γνωρίζετε πολύ καλά, ότι αναλάβαμε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, με τη συμμετοχή όλων των φορέων που έχουν άμεση ή έμμεση αρμοδιότητα και εμπλοκή στην αντιμετώπιση αυτής της κρίσης και εδώ στην Αθήνα και με επίσκεψή μας στη Λάρισα.
Κεντρικές υπηρεσίες, αλλά και περιφερειακοί και νομαρχιακοί  φορείς, συνέβαλλαν από τη δική τους πλευρά ώστε αυτή, την περίοδο, που είναι κλειστό το τμήμα των Τεμπών, το εναλλακτικό δίκτυο να λειτουργήσει με έναν τρόπο σχετικά ικανοποιητικό. Θα έλεγα με αρκετή αξιοπιστία όπως έδειξε η μέχρι τώρα πείρα.
Κρατώ το σημείο της ταλαιπωρίας και του αυξημένου κόστους γι’ αυτούς που χρησιμοποιούν το εναλλακτικό δίκτυο, σημειώνω όμως από την άλλη, ότι δεν είχαμε αξεπέραστα και μη διαχειρίσιμα προβλήματα, ατυχήματα και άλλα παρεπόμενα από τη χρήση αυτού του εναλλακτικού δικτύου. Και αυτό είναι θετικό.
Ορίσαμε τους τρείς εναλλακτικούς δρόμους. Ανέλαβε κάθε υπηρεσία τα της αρμοδιότητάς της, προκειμένου να εξασφαλιστούν συνθήκες ασφάλειας γι’ αυτούς που χρησιμοποιούν αυτό το εναλλακτικό δίκτυο.
Θέλω να σας πω, ότι κάναμε τις πρώτες αναγκαίες παρεμβάσεις στην κατεύθυνση βελτίωσης αυτού του εναλλακτικού δικτύου, από απλές παρεμβάσεις με διαγραμμίσεις, ενίσχυση της σήμανσης ή και παρεμβάσεις κατασκευαστικού χαρακτήρα, τοποθέτησης στηθαίων κλπ, για να ενισχύσουμε την αξιοπιστία του. Ταυτοχρόνως όμως, όλη αυτήν την περίοδο μελετήσαμε το εναλλακτικό δίκτυο και αυτή η προσπάθειά μας εντάσσεται σ’ ένα σχέδιο, ώστε το δίκτυο αυτό που σήμερα χρησιμοποιείται εναλλακτικά και μετά την κρίση, όταν ξανανοίξει δηλαδή το σήμερα κλειστό τμήμα των Τεμπών, να είναι ένα δίκτυο αναβαθμισμένο το οποίο θα μπορεί να χρησιμοποιείται από τους πολίτες για τις τοπικές και περιφερειακές μετακινήσεις.
Μεταξύ των άλλων, αυτό που κάναμε είναι να μελετήσουμε καλά από άποψη οδικής ασφάλειας το εναλλακτικό δίκτυο σε μήκος 400 χιλιομέτρων. Έχει ήδη ολοκληρωθεί αυτή η μελέτη αναβάθμισης ως προς την οδική ασφάλεια του εναλλακτικού δικτύου, σ’ ένα μήκος δρόμου 400 χιλιομέτρων. Αυτό είναι ένα έργο το οποίο το έχουμε ήδη στη διάθεσή μας.
Θ’ αξιολογηθεί η  μελέτη από τους αρμόδιους προκειμένου ν’ αποδειχθεί ότι είναι απολύτως αξιόπιστη και άρα έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε την πρώτη παρέμβασή μας, αναβάθμισης του σήμερα εναλλακτικού δικτύου όσον αφορά στην οδική ασφάλεια.
Δεύτερον, έχει ολοκληρωθεί  η μελέτη των τεχνικών, γεφυρών και όχι μόνο, σ’ αυτό το δίκτυο, στον κεντρικό δρόμο και στο δυτικό. Κάνω μια παρένθεση εδώ, παρ’ ότι το ξέρετε, για την πληρότητα όμως της συζήτησης θέλω να το επαναλάβω. Έχουμε τρεις δρόμους που χρησιμοποιούνται ως εναλλακτικό δίκτυο, είναι ο λεγόμενος ανατολικός ή παραλιακός μέσω Αγιάς, Αγιόκαμπου προς Ομόλιο, είναι ο κεντρικός, από Λάρισα, Ελασσόνα προς Κοζάνη με τον κλάδο προς Άγιο Δημήτριο – Κατερίνη, αυτός είναι ο κεντρικός και ο δυτικός, από Καλαμπάκα – Τρίκαλα προς Παναγιά και Γρεβενά.
Ξέρετε πως έχουμε με απόφασή μας ταξινομήσει τις κατηγορίες των οχημάτων που μπορούν να χρησιμοποιούν καθέναν από αυτούς τους τρεις δρόμους. Και αυτό έγινε μετά από μελέτη, όχι με τρόπο αυθαίρετο. Επειδή διατυπώνονται διάφορα αιτήματα μπορώ να επανέλθω σε σχετική ερώτηση αργότερα. Π.χ. διατυπώνεται από φορτηγά, αλλά κυρίως από φορείς επιβατικών μεταφορών, από τους Οργανισμούς των ΚΤΕΛ το αίτημα να έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν το λεγόμενο παραλιακό δρόμο, τον ανατολικό δρόμο.
Ο δρόμος αυτός, έχει λεπτή ασφαλτική στρώση. Σε πολλά σημεία του έχει μικρή διατομή και ιδίως το τμήμα του προς το Ομόλιο γνωρίζετε πολύ καλά ότι έχει πολλές στροφές. Αν συναντηθούν δύο λεωφορεία εκεί θα προκληθούν προβλήματα και ίσως ένας τέτοιος δρόμος που θα δεχθεί ένα τόσο μεγάλο φορτίο που οι προδιαγραφές του δεν το επιτρέπουν σήμερα, θα εγκυμονεί κινδύνους για τους επιβάτες των ΙΧ αυτοκινήτων που σήμερα το χρησιμοποιούν αποκλειστικώς.
Επίσης, με βάση συγκεκριμένη πρόταση που έχει διατυπωθεί από επιστημονικούς φορείς, έχουμε ζητήσει από τον παραχωρησιούχο και τον διαχειριστή του Δημοσίου ν’ αξιολογήσει την πρόταση του κ. Τσελέντη, όπως επίσης γνωρίζετε πως έχει αναλάβει πρωτοβουλία, να εγκαταστήσουμε ένα σύστημα καταγραφής δονήσεων σε μόνιμη βάση στην περιοχή όπου, όπως όλοι έχετε γράψει και ξέρουμε, είναι διαπιστωμένο ότι υπάρχουν αυτά τα φαινόμενα τα οποία κατά καιρούς παίρνουν οξύτατη μορφή. Να καταγράφουμε εγκαίρως, δηλαδή, τις δονήσεις προκειμένου να γνωρίζουμε τι είναι αυτό το οποίο επέρχεται.
Σας λέμε, επειδή γίνεται δημοσίως συζήτηση από τους επιστήμονες, ανταποκριθήκαμε αμέσως και ζητούμε τον έλεγχο της αξίας αυτής της πρότασης. Πέραν αυτού, εμείς πιστεύουμε ότι πράγματι θα πρέπει και μετά την επαναχρησιμοποίηση του δικτύου, να εγκατασταθεί ένα μόνιμο σύστημα παρατήρησης και καταγραφής των φαινομένων που παρατηρούνται στην περιοχή, δηλαδή σεισμογράφοι, επιταχυνσιογράφοι, μυκηνσιόμετρα. Είναι μέσα, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν ώστε εγκαίρως να γνωρίζουμε τις αλλαγές που συντελούνται στα εδάφη της περιοχής και να παίρνουμε τα μέτρα μας.
Μια άλλη πρωτοβουλία την  οποία ανέλαβε το Υπουργείο μας  σε συνεργασία με τον ΟΣΕ και συγκεκριμένα την ΤΡΕΝΟΣΕ και τον ΕΔΙΣΥ, είναι η αναζήτηση των τεχνικών μέσων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ν’ αξιοποιηθεί η παλαιά και κλειστή σήμερα σιδηροδρομική γραμμή. Αν πράγματι κατορθώσουμε να εξασφαλίσουμε τις πλατφόρμες, τους κυλιόμενους αυτοκινητόδρομους, θα μπορούν να μεταφέρονται δεκάδες οχήματα μέσα σε μια ώρα στο τμήμα από τον Ευαγγελισμό στο Νομό Λάρισας μέχρι τη Ραψάνη, μήκους περίπου 10 χιλιομέτρων, παρακάμπτοντας το κλειστό τμήμα των Τεμπών και αποφεύγοντας να χρησιμοποιήσουν το εναλλακτικό δίκτυο που χρησιμοποιούν σήμερα κάνοντας μια απόσταση αρκετών χιλιομέτρων.
Είναι σε αναζήτηση, οι αρμόδιοι των δυο Οργανισμών, των αντίστοιχων μέσων στην Ευρώπη. Λόγω της κακοκαιρίας στην Ευρώπη δεν είναι διαθέσιμα, δεν είναι εύκολο να βρεθούν αυτά τα μέσα, νομίζω όμως ότι τις επόμενες ημέρες θα έχουμε την τελική απάντηση.
Με τις κατάλληλες κατασκευές που πρέπει να γίνουν, τη δημιουργία κάποιας ράμπας σε κάθε τερματικό σταθμό, είτε στον Ευαγγελισμό, είτε στη Ραψάνη, και τη βελτίωση της πρόσβασης στο σημείο, μπορεί πράγματι ν’ αποτελέσει ένα μόνιμο στοιχείο για την επόμενη περίοδο.
Θέλω να τονίσω και να εξάρω την παρέμβαση των επιστημονικών  φορέων, του Τεχνικού Επιμελητηρίου, των Γεωλόγων, των Γεωτεχνικών, γενικότερα της επιστημονικής κοινότητας, που με μελέτες και προτάσεις έχουν συμβάλλει ώστε να γίνει περισσότερο κατανοητό τι είναι αυτό που συμβαίνει στην περιοχή και τι πρέπει να κάνουμε για ν’ αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα.
Από τη δική μας πλευρά, γνωρίζετε πολύ καλά, ότι αυτό που κάνουμε, με ευθύνη και σοβαρότητα χωρίς περιττά σχόλια και με γνώμονα πάντα, επαναλαμβάνω, το δημόσιο συμφέρον, είναι: Να επιτύχουμε το συντομότερο δυνατό να ξαναδοθεί ο δρόμος σε χρήση. Πρέπει ν’ ακολουθήσουμε μια ορισμένη διαδικασία για να φτάσουμε στο σημείο αυτό. Θα πρέπει  ο παραχωρησιούχος να καταθέσει τη μελέτη, την πρότασή του, στην οποία θα προτείνει συγκεκριμένη μεθοδολογία και χρονοδιάγραμμα για την άρση της επικινδυνότητας στην περιοχή, προκειμένου να ξαναδοθεί ο δρόμος σε χρήση.
Η πρόταση αυτή, αφού αξιολογηθεί  από τον ανεξάρτητο Μηχανικό και  αφού πάρει την έγκριση των  αρμόδιων Υπηρεσιών του Δημοσίου και μιλώ για το Υπουργείο Περιβάλλοντος, που πρέπει να εκδώσει τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, το Υπουργείο Πολιτισμού και το Υπουργείο Υποδομών, και αφού δοθεί η άδεια του Εισαγγελέα για να μπορούν εκεί να παρέμβουν τα εργοτάξια και να δουλέψουν, αυτομάτως αρχίζει η θετική αντίστροφη μέτρηση.
Στην πρώτη πρόταση που έχει διατυπώσει ο παραχωρησιούχος, προβλέπει μια περίοδο 16 εβδομάδων. Πιστεύουμε και αυτός είναι ο στόχος που θέτουμε και σ’ αυτή την κατεύθυνση θα κινηθούμε, ότι μέχρι το Πάσχα ο δρόμος πρέπει και μπορεί να ξαναδοθεί στην κυκλοφορία.
Νομίζω ότι τα μέτρα τα οποία θα ληφθούν θα εξασφαλίσουν με όρους επιστημονικά παραδεκτούς, συνθήκες ασφαλούς χρήσης του δρόμου στο τμήμα αυτό από τους οδηγούς, αρκεί ν’ αρχίσουμε τη δουλειά αμέσως. Αναμένουμε λοιπόν την τελική πρόταση του παραχωρησιούχου, η οποία θ’ αξιολογηθεί τάχιστα, θα λάβει τις εγκρίσεις, όσον αφορά στα τρία Υπουργεία τα οποία έχουν λόγο. Σας διαβεβαιώνω ότι είμαστε πανέτοιμοι, έτοιμοι να μελετήσουμε και να δώσουμε την έγκρισή μας εφ' όσον  όλα προβλέπονται καλώς στη μελέτη, μέσα στην ίδια ημέρα θα έλεγα, ώστε ν’ αρχίσει το συντομότερο δυνατό ο παραχωρησιούχος τις εργασίες του.
Κατά την πρόταση  προβλέπεται, και δεν μπαίνω στις τεχνικές λεπτομέρειες γιατί δεν είμαστε τεχνικοί, δεν είμαστε ειδικοί και δεν πρέπει να συζητούμε μ’ έναν τέτοιο τρόπο που μας οδηγεί στο να υποκαθιστούμε τους ειδικούς, θα πρέπει να γίνει από την ειδική ομάδα το λεγόμενο «ξεσκάρωμα» των σαθρών τμημάτων του εδάφους. Ταυτοχρόνως, επιτόπου, όπως λένε οι ειδικοί, θα γίνεται η μελέτη για τις αγκυρώσεις και την τοποθέτηση των προστατευτικών συρματοπλεγμάτων που πρέπει ν’ ακολουθήσει για να εξασφαλίσουμε συνθήκες ασφαλούς διέλευσης αυτού του τμήματος του δρόμου από τους οδηγούς.
Επαναλαμβάνω ότι θα είναι μόνιμο στοιχείο πλέον η  παρατήρηση και η λειτουργία ενός συστήματος παρακολούθησης των φαινομένων που καταγράφονται στην περιοχή.
Ο παραχωρησιούχος, το γνωρίζετε, έχει από την πλευρά του καλέσει  μία σημαντική ομάδα ειδικών  Ελβετών από την πρώτη στιγμή, προκειμένου να μελετήσει το πρόβλημα και να προτείνει λύσεις. Εμείς, από τη δική μας πλευρά, έχουμε επίσης προχωρήσει σε συνεργασία με μία ομάδα εμπειρογνωμόνων μεγάλου κύρους, Ελλήνων και ξένων, των οποίων την τελική έκθεση αναμένουμε από μέρα σε μέρα, προκειμένου να έχουμε και εμείς τις τελικές απαντήσεις σε συγκεκριμένα θέματα, τα οποία απασχολούν την κοινή γνώμη και εσάς, την τελευταία περίοδο.
Στο πλαίσιο της δημόσιας συζήτησης έχουν τεθεί ερωτήματα, τα οποία και εμείς έχουμε θέσει στους επιστήμονες με τους οποίους συνεργαζόμαστε και επί των οποίων περιμένουμε απάντηση. Ερωτήματα όπως αν οι ανατινάξεις στη σήραγγα Τ-2 που κατασκευάζεται είναι διαπιστωμένο ότι έχουν κάποια επίδραση στην πρόκληση αυτού του προβλήματος, αν η επίδειξη ιδιαίτερης επιμέλειας από την πλευρά αυτού που κατά τη σύμβαση έχει την ευθύνη διαχείρισης του οδικού τμήματος των Τεμπών, μπορούσε να οδηγήσει στο να προλάβουμε το πρόβλημα και να αποφύγουμε τις δυσάρεστες συνέπειες που ακολούθησαν.
Να δούμε επίσης το χρόνο  που απαιτείται προκειμένου να αποκατασταθεί  η λειτουργία του οδικού δικτύου  σε αυτό το τμήμα που σήμερα είναι κλειστό, να έχουμε απαντήσεις για τα αίτια που προκάλεσαν αυτές τις βραχοπτώσεις και οδήγησαν στο κλείσιμο του δρόμου, επίσης να προδιαγραφούν οι προϋποθέσεις βάσει των οποίων με επιστημονικά παραδεκτό τρόπο μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι το δίκτυο αυτό μπορεί και πάλι να χρησιμοποιηθεί χωρίς να συνεπάγεται κινδύνους γι’ αυτούς που το χρησιμοποιούν.
Η προσπάθεια που κάνουμε, είναι μία προσπάθεια που κατατείνει σε ένα στόχο που πιστεύω ότι είναι κοινός. Το συντομότερο δυνατό να ξαναλειτουργήσει και πάλι ο δρόμος που είναι σήμερα κλειστός. Επειδή πολλά συζητούνται, θέλω να είμαι κατηγορηματικός. Η πολιτική που ασκούμε είναι μία πολιτική στη βάση κανόνων και αρχών.
Γνωρίζουμε ότι στο  πλαίσιο αυτό, μπορεί κανείς να διακρίνει όχι πολέμιους, αλλά απλώς αντισυμβαλλόμενα μέρη που καθένα διατυπώνει τις θέσεις του. Νομίζω ότι ανήκουμε όλοι στο ίδιο μέτωπο αγώνα αυτών που προσπαθούν απ’ τη δική του πλευρά ο καθένας να συμβάλει, ώστε να λειτουργήσει όσο γίνεται πιο γρήγορα ο δρόμος και πάλι. Αυτό είναι προς το συμφέρον όλων, επαναλαμβάνω, όλων ανεξαιρέτως.
Και κατά τα άλλα θέματα τα οποία αφορούν στις συμβατικές υποχρεώσεις που έχει η κάθε πλευρά θα τα αναζητήσουμε μέσα από τη διαπραγμάτευση, το διάλογο και αν δεν επιτευχθεί εκεί ταυτότητα απόψεων, θα ακολουθήσουμε τη διαδικασία που προβλέπει η ίδια η σύμβαση μέσω διαιτησίας.
Όσον αφορά στα θέματα τα επιχειρησιακά, τα λειτουργικά, προκειμένου να ξαναδοθεί ο δρόμος και πάλι γρήγορα στην κυκλοφορία, σας λέω ότι είμαστε έτοιμοι. Πραγματικά πανέτοιμοι θα έλεγα, να κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας, προκειμένου οι εργασίες να αρχίσουν το συντομότερο δυνατό. Αύριο κιόλας, ώστε να αρχίσει αντίστροφα και ο χρόνος, προκειμένου να πετύχουμε αυτό που πιστεύω ότι είναι εφικτός στόχος, το Πάσχα ο δρόμος να είναι και πάλι σε κυκλοφορία, με συνθήκες ασφάλειας γι’ αυτούς οι οποίοι θα τον χρησιμοποιούν. Αυτά σε πολύ γενικές γραμμές.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Μιλάει χωρίς μικρόφωνο)

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Ακούστε, δεν θα κάνω τεχνική συζήτηση. Είπα όμως ότι απ’ την άλλη η πρόταση αυτή που έχει διατυπωθεί είναι μία γενική πρόταση στην οποία περιλαμβάνεται αυτή η πρόβλεψη για τις 16 βδομάδες. Αναμένουμε τη συγκεκριμένη μελέτη από τον παραχωρησιούχο, η οποία θα περιλαμβάνει τη μεθοδολογία και το χρονοδιάγραμμα με το οποίο πιστεύει ότι θα πρέπει να εξελιχθούν τα πράγματα για να δοθεί λύση στο πρόβλημα.
Εμείς πιστεύουμε, γιατί  και εμείς συνεργαζόμαστε με εμπειρογνώμονες, με ειδικούς, ότι ένα διάστημα τριών μηνών είναι αρκετό, αν πράγματι αρχίσουν αμέσως οι εργασίες, ώστε να ολοκληρωθούν και να ξαναδοθεί ο δρόμος στην κυκλοφορία.
Δεν είμαι εγώ αυτός  ο οποίος θα προσδιορίσω την ταχύτητα με την οποία θα εκτελεστούν οι εργασίες. Είναι οι επιστήμονες, οι ειδικοί. Είμαι απόλυτα πεισμένος  ότι θα εργαστούν για να επιτύχουν  την κατά το συντομότερο δυνατό επαναχρησιμοποίηση αυτού του δικτύου. Δεν έχω καμία αμφιβολία. Αυτός ο στόχος είναι κοινός. Δεν έχω καμία αμφιβολία ως προς αυτό.
Απ’ την άλλη όμως, επειδή ακριβώς και εμείς με βάση τα όσα  οι επιστήμονες με τους οποίους συνεργαζόμαστε μας ενημερώνουν, τις δικές μας εκτιμήσεις, πιστεύουμε ότι αν αρχίσουν αμέσως οι εργασίες, είναι εφικτός στόχος το Πάσχα για να ξαναδοθεί στην κυκλοφορία ο δρόμος αυτός.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η πρώτη μελέτη κ. Υπουργέ δεν είναι έτοιμη για να ξεκινήσουν αυτές οι παρεμβάσεις;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Κοιτάξτε, η πρώτη μελέτη είναι μία μελέτη που θα την ονόμαζα περισσότερο πλαίσιο. Ήρθε μόλις προχθές. Την Πέμπτη είχα πράγματι μία συζήτηση στη Βουλή για το θέμα αυτό. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση έθεσα ένα πλαίσιο.
Ακολούθησε η κατάθεση αυτής της έκθεσης από την πλευρά του παραχωρησιούχου. Θα έλεγα ότι η μελέτη αυτή είναι ένα πλαίσιο, δεν είναι η μελέτη η οποία εξειδικεύει τη μεθοδολογία η οποία πρέπει να ακολουθηθεί. Και το έργο αναγνωρίζω ότι από τεχνικής πλευράς δεν είναι καθόλου εύκολο και οι επιστήμονες με τους οποίους συνεργαζόμαστε, μας επισημαίνουν ότι τεχνικά το έργο αυτό είναι ένα δύσκολο έργο. Είναι ένα σύνθετο έργο.
Απαιτείται δηλαδή η  μελέτη για τα έργα της β’ φάσης  να γίνει επιτόπου. Τι εννοώ; Έχουμε την α’ φάση, επιτρέψτε μου, παρά το ότι μπορεί να δοθεί η εντύπωση ότι τελικώς διολισθαίνω σε μία συζήτηση επί γενικών θεμάτων,  έχουμε την α’ φάση όπου πρέπει να γίνει το λεγόμενο.
Πρέπει αυτοί οι οποίοι θα αναλάβουν την τοποθέτηση των  συρματοπλεγμάτων κάνοντας πριν τις  κατάλληλες αγκυρώσεις, να είναι εκεί επιτόπου ώστε να μελετήσουν, εν θερμώ που λέμε, αυτό ακριβώς το οποίο διαπιστώνουν μετά το ξεσκάρωμα και αναλόγως να διαγράψουν τις δικές τους παρεμβάσεις.
Πρέπει να κατατεθεί  αυτή η μελέτη. Ελπίζω να γίνει. Μακάρι να γίνει σήμερα. Σας διαβεβαιώ ότι θα είμαστε έτοιμοι να ανταποκριθούμε και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και το Υπουργείο Πολιτισμού έχουν κάνει συνεννοήσεις και εμείς να αξιολογήσουμε αμέσως αυτό το κείμενο, η Εγνατία Οδός, ο ανεξάρτητος Μηχανικός βεβαίως που είναι ο πρώτος ο οποίος θα έχει το λόγο, ώστε να εξασφαλίσουμε και την άδεια του εισαγγελέα να ξανανοίξει ο δρόμος για να δημιουργηθεί εκεί το εργοτάξιο, το οποίο θα δουλέψει.
Αν είναι δυνατόν  οι εργασίες αυτές να ξεκινήσουν και  μέσα στην εβδομάδα.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Όλα καλά μας τα λέτε, αλλά ένας απλός τεχνίτης που το ακούει αυτό ένα μήνα από τότε που κατέρρευσε, δηλαδή να πάρετε απόφαση.

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Ακούστε, γίνεται ένα λάθος. Πολλοί τηλεφωνούν και σε εμάς και διατυπώνουν ένα ερώτημα που γι’ αυτούς είναι εύλογο. Δεν είναι. Λένε, μα καλά, τόσο δύσκολο είναι να μπουν κάποιοι να καθαρίσουν το δρόμο, να αποσύρουν τα μπάζα και να ξαναδοθεί ο δρόμος στην κυκλοφορία, με κάποια συρματοπλέγματα;
Αυτό είναι πολύ εύκολο, αν αυτό θέλουμε να κάνουμε. Εμείς  θέλουμε να κάνουμε κάτι πολύ περισσότερο. Πρέπει να κάνουμε κάτι πολύ περισσότερο. Να δημιουργήσουμε συνθήκες ασφάλειας στο μέγιστο δυνατό, επιστημονικά παραδεκτό βαθμό, προκειμένου αυτοί οι οποίοι θα χρησιμοποιήσουν αύριο τον ανοιχτό πλέον δρόμο, να μην διατρέχουν κίνδυνο.
Δεν είναι απλά ένα έργο καθαρισμού απ’ τα μπάζα του σημερινού δρόμου ή τοποθέτηση κάποιων συρματοπλεγμάτων. Πού; Σε ποια σημεία; Με τι αγκυρώσεις; Και πώς θα γίνει το ξεσκάρωμα των αποσαρθρωμένων τμημάτων του εδάφους;

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αυτό που θέλω να πω κ. Υπουργέ είναι πώς να αναλάβει κάποιος να κάνει ένα έργο, όσο και αν εσείς το θέλετε, όσο και αν ο κόσμος το θέλει, τη στιγμή που δεν έχει ξεκαθαρίσει ποιος θα το πληρώσει. Δηλαδή αν ήμουν εγώ εταιρεία, θα έλεγα γιατί να το αποκαταστήσω. Άμα δεν μου δώσουν και κάτι παραπάνω δεν θα το κάνω.

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Νομίζω ότι έχω απαντήσει σε αυτήν την ερώτηση με την εισαγωγή μου. Σας πρόλαβα. Είπα, υπάρχουν δύο διαφορετικά θέματα τα οποία δεν πρέπει να συγχέουμε. Υπάρχει το ζήτημα το νομικό, το συμβατικό και υπάρχει το ζήτημα το επιχειρησιακό. Επαναλαμβάνω και πάλι ότι το έργο της αποκατάστασης, της άρσης επικινδυνότητας, είναι έργο το οποίο θα το κάνει ο παραχωρησιούχος.
Το κόστος θα το αναλάβει αυτός που έχει την ευθύνη. Ποιος  έχει την ευθύνη; Αν πράγματι στο  ερώτημα αυτό δεν συμπίπτουν οι απαντήσεις μας και μέχρι τώρα δεν συμπίπτουν, τότε πράγματι η διαιτησία είναι αυτή που θα μας δώσει την απάντηση και το έργο θα γίνει από τον παραχωρησιούχο που έχει την ευθύνη για τα όσα αφορούν αυτό το τμήμα του δικτύου και η δαπάνη θα βαρύνει αυτόν ο οποίος κατά το αποτέλεσμα της διαιτησίας θα φανεί ότι έχει την ευθύνη.
Εγώ ξέρω ότι πρέπει να διαχειριστούμε μια σύμβαση η  οποία είναι προγενέστερη ημών στο  Υπουργείο. Με βάση αυτήν τη σύμβαση κινούμεθα. Είμαστε ένα κράτος δικαίου, ένα κράτος ασφάλειας δικαίου. Θα κινηθούμε σε αυτό το πλαίσιο. Να είστε σίγουροι ότι εμείς θα κάνουμε τα πάντα προκειμένου να υπερασπιστούμε το δημόσιο συμφέρον.
Οι δημόσιες τοποθετήσεις μας είναι γνωστές. Είπα «γιατί έπρεπε να φτάσουμε στο και πέντε για να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα, ίσως θα έπρεπε να το προλάβουμε», αν είχε επιδειχθεί σχετική επιμέλεια, πράγματι πιστεύω ότι με αυτό το έργο, ίσως είχαμε άρση επικινδυνότητας στο τμήμα αυτό του οδικού δικτύου, δηλαδή μεταξύ των άλλων και στο 386ο χλμ. συν 200 μέτρα. Το σημείο αυτό έχει επισημανθεί από παλιά ως σημείο που παρουσιάζει πρόβλημα.
Άρα, λοιπόν, θα μπορούσε το πρόβλημα αυτό να είχε αντιμετωπιστεί και να μην το έχουμε σήμερα μπροστά  μας σε αυτήν την τεράστια διάσταση με πτυχές κοινωνικές, οικονομικές.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Μιλάει χωρίς μικρόφωνο)

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Έχω πει δημοσίως ότι αυτό το έργο θα έπρεπε να είχε γίνει. Υπάρχουν αιτιάσεις βεβαίως για το ότι καθυστέρησε, αλλά ακριβώς αυτά τα θέματα θα αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και εφόσον η διαπραγμάτευση δεν καταλήξει σε συμφωνία, θα οδηγηθούν σε διαιτησία. Η διαιτησία τεχνικού ζητήματος επί των θεμάτων αυτών θα γίνει και θα τη χειριστούν για λογαριασμό του δημοσίου, άνθρωποι τους οποίους εμπιστευόμαστε ότι μπορούν να υπερασπιστούν τα συμφέροντά μας με τον καλύτερο τρόπο.
Θέλω να πω λοιπόν, για  να μην υπάρχει η παραμικρή  σύγχυση, ότι οι εργασίες μπορούν  να αρχίσουν αύριο κιόλας, εφόσον ολοκληρωθεί  το συντομότερο δυνατό ο κύκλος της  προπαρασκευής που πρέπει να γίνει  όσον αφορά στην κατάρτιση μελέτης, την έγκρισή της, τις αδειοδοτήσεις. Αρχίζουν οι εργασίες αύριο κιόλας και η δαπάνη για τις εργασίες αυτές θα αναληφθεί από εκείνον που θα φανεί ότι έχει και την ευθύνη.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, η δαπάνη έχει υπολογιστεί;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Αυτό είναι κάτι το οποίο θα προκύψει από την πρόταση που θα κάνει ο παραχωρησιούχος για τις εργασίες που πρέπει να γίνουν. Οι εργασίες που πρέπει να γίνουν είναι αυτές οι οποίες μπορούν όταν κοστολογηθούν να μας πουν και το ύψος της απαιτούμενης δαπάνης, της τάξης μεγέθους.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, θα υπάρξει και ένα κόστος στην Εθνική Οικονομία. Έχει στοιχίσει στην Εθνική Οικονομία όλη αυτή η ιστορία, αυτό ποιος θα το επιβαρυνθεί;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Γι΄ αυτό είπα ότι κοινός στόχος όλων, και πιστεύω απολύτως αυτό το οποίο λέω, είναι να ανοίξει ο δρόμος το συντομότερο δυνατό, γιατί όπως σας είπα το πρόβλημα αυτό έχει πτυχές κοινωνικές, οικονομικές και πολλές άλλες.
Αυτή την ώρα οι φορείς, οι οποίοι πλήττονται από την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί, αντιλαμβάνεστε πως απαιτούν να αποζημιωθούν και την αποζημίωση αυτή μπορούν να τη διεκδικήσουν από εκείνον που θα διαπιστωθεί ότι έχει την ευθύνη για το πρόβλημα που δημιουργήθηκε.
Δεν είναι δυνατόν εμείς  τώρα να δώσουμε απαντήσεις. Κάθε απάντηση που δίνουμε τώρα είναι σαν να αναγνωρίζουμε και θέλω αυτό να το γνωρίζουν οι φορείς που απευθύνονται και σε μας, ή οι διάφοροι φορείς που με δημόσιες δηλώσεις τους μας εγκαλούν. Πρέπει να γνωρίζουν ότι ουαί και αλίμονο εάν εμείς εκ προοιμίου δεχθούμε ότι έχουμε αυτήν την ευθύνη, πολύ περισσότερο εφόσον τα όσα η σύμβαση περιλαμβάνει δεν οδηγούν σε ένα τέτοιο συμπέρασμα κατά τη δική μας άποψη.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, τη σύμβαση εσείς θα την κάνετε «ηλεκτρονικά»;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Τώρα έχει μικρή αξία αυτή η συζήτηση. Έχει αξία θεωρητική περισσότερο.
Εμείς γνωρίζετε πολύ καλά ότι στις πρωτοβουλίες μας, μεταξύ των άλλων, έχουμε συμπεριλάβει και αυτήν που οδηγεί στην αλλαγή του συστήματος για την ανάθεση μελετών και δημοσίων έργων. Θέλουμε πραγματικά να υπάρχει αξιοποίηση του πλούτου γνώσης και εμπειρίας που έχει ο τεχνικός κόσμος, αλλά όχι μόνο, ώστε να πάμε σε ένα σύστημα το οποίο είναι περισσότερο διαφανές, περισσότερο αντικειμενικό, περισσότερο αξιόπιστο και αποτελεσματικό.
Με την ευκαιρία αυτή σας λέω, ότι μέχρι τέλος του μήνα θα αναμένουμε τις απαντήσεις των φορέων στους οποίους έχουμε απευθυνθεί, με τις προτάσεις τους, όσον αφορά στο θεσμικό πλαίσιο για τις μελέτες και τα έργα.
Αμέσως μετά, θα ανοίξει η διαβούλευση σε κάθε πολίτη. Θα γίνει δηλαδή μέσω του διαδικτύου η διαβούλευση αυτή για μία ορισμένη περίοδο. Και εν συνεχεία θα κωδικοποιήσουμε τις προτάσεις, οι οποίες θα διατυπωθούν, προκειμένου να πάρουμε τις τελικές αποφάσεις μας με την ανάλογη νομοθετική πρωτοβουλία.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, για τα διόδια..

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ για τα Τέμπη..

(Διαλογικές  συζητήσεις)

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Όσον αφορά στα διόδια, δεν θα αναφερθώ σήμερα στην ολότητα του θέματος. Είναι ένα θέμα το οποίο μας απασχολεί. Σας λέω ότι έχουμε κάνει συγκεκριμένα βήματα κι έχουμε κάνει ένα πρώτο κύκλο προετοιμασίας, προκειμένου να κάνουμε το δεύτερο βήμα που θα είναι η διαπραγμάτευση για το ύψος των διοδίων. Αλλά δεν μπαίνω σε αυτό σήμερα, θα περιοριστώ μόνο στο σκέλος εκείνο που αφορά στα διόδια στην περιοχή η οποία έχει πληγεί λόγω του κλειστού τμήματος των Τεμπών.
Γνωρίζετε ότι έγινε  παρέμβαση από τον διαχειριστή  του Δημοσίου, την Εγνατία, προκειμένου να μην λειτουργήσουν τα διόδια στο Κλειδί στο Αιγίνιο, γιατί ακριβώς δεν είχαν και την έγκριση του ανεξάρτητου Μηχανικού. Τα διόδια αυτά, δεν λειτούργησαν. Τα διόδια στη Λεπτοκαρυά συνεχίζουν να λειτουργούν όπως και πριν.
Τα διόδια στο Μοσχοχώρι  επαναλειτούργησαν, αλλά με διαφορετικό  ύψος, μειωμένο, όπου το ύψος αντιστοιχεί στη διαδρομή που διανύει κανείς των 50-52 χιλιομέτρων. Και η διαφορά από την προηγούμενη τιμή των διοδίων είναι η διαφορά που αντιστοιχεί στα 20 χιλιόμετρα του αυτοκινητόδρομου μέχρι το κλειστό τμήμα των Τεμπών. Δηλαδή, οι πολίτες πληρώνουν διόδια για το τμήμα που χρησιμοποιούν, όχι για το τμήμα που χρησιμοποιούσαν πριν και για το οποίο πλήρωναν υψηλότερο αντίτιμο διοδίων.
Με αφορμή αυτή την ερώτηση, θέλω να κάνω ένα γενικό σχόλιο. Δεν με εκπλήττει πια, τόσα που συναντήσαμε και καλούμεθα να διαχειριστούμε μας έχουν κάνει να μην αισθανόμαστε πια έκπληξη, έχει γίνει κανόνας κι όταν αυτό που αισθάνεσαι είναι κανόνας, δεν μπορεί να συνιστά έκπληξη.
Μπορώ να πω όμως, ότι αντιμετωπίζω με έναν τρόπο απορίας όλους εκείνους τους παράγοντες τους τοπικούς-περιφερειακούς, που ανακάλυψαν τα διόδια μόλις τώρα, είτε είναι Δήμαρχοι, είτε είναι Νομάρχες, είτε άλλοι παράγοντες, οι οποίοι τα προηγούμενα χρόνια σιώπησαν και ανακάλυψαν μέσα σε αυτούς τους μήνες, μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου, ότι λειτουργούν διόδια στην περιοχή τους και επιβαρύνουν τους πολίτες.
Και αντιδρούν με έναν τρόπο ο οποίος, θα μου επιτρέψετε να πω, είναι αναντίστοιχος σε σχέση με αυτό το οποίο ίσως θα έπρεπε να προβάλλουν την κατάλληλη στιγμή, ώστε να είναι περισσότερο αποτελεσματική η προσπάθειά τους.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Υπάρχει κάποιο χρονοδιάγραμμα ή κάποια προθεσμία μέσα στην οποία καλείτε την Κοινοπραξία να αντιδράσει με την υποβολή της οριστικής μελέτης κι αν δεν το κάνει σε εύλογο χρόνο ποιο είναι το επόμενο βήμα;
Και το δεύτερο ερώτημα  είναι: Μεταξύ της μελέτης των  τεσσάρων μηνών που υποβάλλει  η Κοινοπραξία έστω και σαν  μελέτη-πλαίσιο και της προσέγγισης των τριών μηνών που κάνει η ομάδα του Υπουργείου, ασφαλώς υπάρχει μια οικονομική διαφορά. Είναι τόσο μεγάλη αυτή η οικονομική διαφορά, ώστε να είναι αντικίνητρο για την Κοινοπραξία να προσχωρήσει στη λύση του τριμήνου;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Ακούστε, δεν θα έλεγα ότι η διαφορά, που δεν είναι ακριβώς διαφορά, ως προς τη διάρκεια των απαιτούμενων εργασιών έχει μία διάσταση οικονομική.
Κάθε άλλο, είπα ότι  κοινός στόχος όλων κι επιμένω γιατί  το πιστεύω βαθύτατα αυτό, είναι  ο δρόμος να ξαναδοθεί στην κυκλοφορία το συντομότερο δυνατό. Αυτό ανταποκρίνεται στο συμφέρον όλων, του Δημοσίου, του παραχωρησιούχου, των πολιτών, των επαγγελματιών, όλων.
Δεν υπάρχει κάποιος  ο οποίος να έχει συμφέρον να παραταθεί  αυτή η κατάσταση. Είμαι σαφής σε αυτό, το έχουμε μελετήσει καλά, είμαι απόλυτα πεισμένος ότι ο κοινός στόχος είναι αυτός, να λειτουργήσει το συντομότερο δυνατό ο δρόμος, πέρα από κάθε αμφισβήτηση.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Ερώτηση εκτός μικροφώνου)

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Οι εργασίες στον αυτοκινητόδρομο συνεχίζονται.
Αυτό το οποίο έχει αξία είναι να κατατεθεί η συγκεκριμένη πρόταση από τον παραχωρησιούχο. Μακάρι να γίνει σήμερα. Αν είχατε συνέντευξη με τον παραχωρησιούχο θα θέτατε το ερώτημα και θα παίρνατε απάντηση. Αν δεν γίνει, σημαίνει ότι δεν αρχίζει ακόμη η θετική αντίστροφη μέτρηση. Η θετική αντίστροφη μέτρηση θα αρχίσει. Εμείς από τη δική μας πλευρά το πιστεύουμε και αυτό το οποίο λέω είναι μία εκτίμηση, όχι αυθαίρετη, είναι μία εκτίμηση που βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, έχουμε συζητήσει με τους δικούς μας συμβούλους-επιστήμονες.
Εγώ γνωρίζω ότι η  εταιρεία από τη δική της πλευρά διατύπωσε αυτή την πρόταση-πλαίσιο, την οποία κατέθεσε την προηγούμενη  εβδομάδα, θέτοντας αυτό το χρονικό  όριο προφανώς για να είναι απολύτως αξιόπιστη, επειδή γνωρίζει τι είναι  αυτό που θα συναντήσει. Εμείς πιστεύουμε ότι μπορεί πραγματικά η εργασία αυτή να ολοκληρωθεί στο χρόνο που εκτιμούμε ως το Πάσχα να ξαναδοθεί ο δρόμος στην κυκλοφορία. Επαναλαμβάνω, οι εργασίες αυτές θα γίνουν όμως με ένα τέτοιο τρόπο, που δεν θα οδηγεί στην ελάχιστη έκπτωση όσον αφορά στις συνθήκες ασφάλειας του οδικού δικτύου σε αυτήν την περιοχή.
Δεν υπάρχει περίπτωση  κάποιος να επιμένει ότι πρέπει να επιταχυνθεί η ολοκλήρωση των  εργασιών, αδιαφορώντας για το αν αυτή γίνεται με την απαραίτητη πληρότητα, για να έχουμε συνθήκες ασφάλειας γι΄ αυτούς που χρησιμοποιούν το οδικό δίκτυο. Τελεία και παύλα, αυτά πάνε μαζί, ταυτίζονται.
Εμείς από τη δική μας  πλευρά, ως Δημόσιο, ως κράτος, ως Κυβέρνηση, έχουμε υποχρέωση να επισημαίνουμε την ανάγκη της άμεσης έναρξης των εργασιών. Αν υπάρχει κάτι το οποίο μας αφορά και αυτό που μας αφορά είναι που προκαλεί μια καθυστέρηση, να το γνωρίζουμε να κάνουμε τα πάντα ώστε να πάψει να υπάρχει αυτή η καθυστέρηση. Νομίζω ότι δεν υπάρχει κάτι τέτοιο το οποίο να αφορά ενέργειες δικές μας που δεν έχουν γίνει. Οτιδήποτε πρέπει να κάνουμε, το έχουμε κάνει κι αν πρέπει να κάνουμε κάτι ακόμη, σύμφωνα με τα όσα προβλέπει η σύμβαση, εμείς είμαστε εδώ και σας διαβεβαιώ ότι θα το κάνουμε με τον άριστο τρόπο σε μηδενικό αν είναι δυνατόν χρόνο.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Βάσει της σύμβασης παραχώρησης δεν έπρεπε ο παραχωρησιούχος να έχει πάρει συγκεκριμένα μέτρα για την περιοχή;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Απάντησα σε αυτό πριν.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Από πότε δηλαδή;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Ακούστε, απάντησα σε αυτό πριν και πράγματι επαναλαμβάνω είναι ένα θέμα το οποίο αποτελεί αντικείμενο σε διαπραγμάτευση. Δεν έχουν συμπέσει οι απόψεις των συμβαλλομένων μερών, γι΄ αυτό ακριβώς παραμένουμε στη διαφωνία μας. Έχουμε πάρει θέση σε αυτό.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Ερώτηση εκτός μικροφώνου) Ισχύει αυτό που λέγεται ότι έχουν πάρει μια παράταση μιας υπηρεσίας του Υπουργείου, του παλιού ΥΠΕΧΩΔΕ, για παράταση ένα χρόνο…

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Ακούστε, θα μπούμε σε μία συζήτηση, η οποία στις λεπτομέρειές της καταλήγει να είναι είτε τεχνική, αν συζητήσουμε για τις εργασίες, είτε νομική αν συζητήσουμε για το τι περιλαμβάνει η σύμβαση. Εγώ θα ήθελα να αποφύγουμε και το ένα και το άλλο.
Σας λέω απλώς, ότι πράγματι διατυπώνεται η άποψη πως θα έπρεπε για μία ορισμένη περίοδο να παρατηρήσουν το οικοσύστημα στην περιοχή κι αυτό πρέπει να γίνει μια ορισμένη περίοδο, πράγμα που συνεπάγεται αυτομάτως κάποια καθυστέρηση από άποψη χρόνου. Αυτά όμως είναι θέματα, επαναλαμβάνω και πάλι, τα οποία αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και τα οποία θα απασχολήσουν τη Διαιτησία, αν τελικώς οδηγηθούμε σε Διαιτησία.
Εμείς δηλαδή μένουμε στη  θέση μας και από κει και  πέρα θα υπερασπιστούμε αυτό το οποίο  θεωρούμε ότι ανταποκρίνεται στα  συμφέροντα του Δημοσίου και των πολιτών. Δεν έχουμε επαναλαμβάνω και θέλω να είναι σαφές αυτό, αντιδικία με κάποια εταιρεία ή με κάποιον κλάδο. Δεν αντιδικούμε, εμείς θεωρούμε..

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Ερώτηση εκτός μικροφώνου)

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Λοιπόν απάντησα σε αυτό και σας είπα: η σύμβαση προβλέπει ορισμένα πράγματα και η σύμβαση είναι στη διάθεση όλων και ο καθένας μπορεί να τη διαβάσει.
Σας είπα ότι στο πλαίσιο  αυτής της συζήτησης διατυπώνονται  ισχυρισμοί οι οποίοι θα πρέπει να αξιολογηθούν. Εμείς έχουμε το ένα, ότι είναι απρόβλεπτη αυτή η εξέλιξη, το δεύτερο είναι ότι η σχετική καθυστέρηση οφείλεται στην ανάγκη παρατήρησης προκειμένου μια ορισμένη περίοδο να καταγραφούν με συγκεκριμένα στοιχεία τα όσα συνθέτουν τη λειτουργία του βιότοπου στην περιοχή προκειμένου οι παρεμβάσεις να μην τον βλάψουν, όλα αυτά όμως, επαναλαμβάνω, είναι ειδικά θέματα τα οποία τα συζητούν αυτοί που πρέπει να τα συζητήσουν για να καταλήξουμε στο καλύτερο δυνατό.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Να επιμείνω λίγο στο τεχνικό ζήτημα: Κατ' αρχήν τι σας παρέδωσε η «Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου»; Προτάσεις συγκεκριμένες για το τι πρέπει να γίνει στο δρόμο υπάρχουν στη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που είναι στο Υπουργείο Περιβάλλοντος από το Νοέμβριο, ανά 100 μέτρα και λέει «εδώ πρέπει να κάνουμε ξεσκάρωμα, εκεί πρέπει να κάνουμε αυτό». Τέσσερις μήνες μετά σας παρέδωσαν αυτά που είχαν δώσει μισό χρόνο πριν και τα οποία διαπραγματεύονται;
Και δεύτερον, επιτρέψτε  μου, δεν είναι απλά τεχνικό το ζήτημα και νομικές λεπτομέρειες: Θέλω να μας ξεκαθαρίσετε τι ακριβώς έχει γίνει όλο αυτό το διάστημα από το Μάρτιο, βάσει σύμβασης έπρεπε να δώσουν κάτι; Αν το Υπουργείο Υποδομών, το Περιβάλλοντος ζήτησε κάτι περισσότερο, αυτό τους δίνει βάσει της σύμβασης νομικά το δικαίωμα να πάρουν παράταση ή την πήραν την παράταση από μόνοι τους; Τι ακριβώς έχει γίνει; Δηλαδή όλο αυτό το πράγμα μένει λίγο θολό, πρέπει να ξεκαθαρίσουν στο Υπουργείο τι έχει γίνει.

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Στην εποχή της διαφάνειας δεν πρέπει να μένει τίποτε θολό. Εμείς από την πρώτη στιγμή, κι επικαλούμαι τη σχετική αλληλογραφία, έχουμε επισημάνει μέσω της Εγνατίας που είναι ο διαχειριστής για λογαριασμό του Δημοσίου του έργου αυτού, τις ευθύνες που έχει ο παραχωρησιούχος  ώστε ν’ αντιμετωπίσει την επικινδυνότητα που παρατηρείται στο συγκεκριμένο σημείο.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ποια είναι η πρώτη στιγμή;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Από την αρχή του Νοεμβρίου, 5 Νοεμβρίου, 11 Νοεμβρίου και στη συνέχεια πολλές επιστολές της ΕΓΝΑΤΙΑ Α.Ε. μαρτυρούν τον τρόπο με τον οποίο εντόνως και επιμόνως επανήλθε το Δημόσιο στο να θέτει το θέμα αυτό. Αναφέρεστε και είδα σχετικό δημοσίευμα στην εφημερίδα σας χτες στην πρόταση που έκανε ο παραχωρησιούχος προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής στις 10 Δεκεμβρίου για την εξασφάλιση των περιβαλλοντικών όρων.
Τότε όμως πρέπει να σας  πω ότι ήταν άλλη η κατάσταση, στις 10 Δεκεμβρίου. Μετά είχαμε το συμβάν. Στις 10 Δεκεμβρίου δεν είχαμε το συμβάν, το είχαμε μετά. Όταν συνέβη αυτό ακριβώς, οι βραχοπτώσεις, ήρθαν οι ειδικοί. Κάλεσε ο παραχωρησιούχος τους καλύτερους στον τομέα αυτόν, πρέπει να πω, τους Ελβετούς αλπινιστές, οι οποίοι πραγματικά παρενέβησαν άμεσα και μελετούν το πρόβλημα για να προτείνουν λύσεις και νομίζω ότι είναι και αυτοί οι οποίοι θ’ αναλάβουν το ξεσκάρωμα και τις αγκυρώσεις και την τοποθέτηση συρματοπλεγμάτων κλπ.  Είναι οι καλύτεροι στον κόσμο κατά γενική αναγνώριση.
Αυτό όμως έγινε μετά. Δηλαδή θα έλεγε κανείς ότι η πρόταση  της 10ης Δεκεμβρίου δεν είναι ακριβώς ξεπερασμένη, αλλά εν πάση περιπτώσει δεν έχει λάβει υπ' όψιν της αυτό το οποίο έγινε μία εβδομάδα μετά. Και μ’ αυτήν την έννοια, αξία έχει να έχουμε μια πρόταση η οποία περιλαμβάνει τη μεθοδολογία και το χρονοδιάγραμμα για την αντιμετώπιση του προβλήματος έτσι όπως το γνωρίζουμε στην ολότητά του σήμερα.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (ερώτηση εκτός μικροφώνου)  Από την 1η Απριλίου ανέλαβαν την είσπραξη των διοδίων στο τμήμα Μαλλιακού με βάση τη σύμβαση. Ένα χρόνο μετά έπρεπε να έχουν τελειώσει … Ισχύει αυτό το πράγμα με βάση τη σύμβαση;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Το έχετε διαβάσει στη σύμβαση εσείς αυτό;

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Βεβαίως.

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Γιατί με ρωτάτε τότε; Νομίζω τα ίδια ελληνικά γνωρίζουμε, την ίδια σύμβαση διαβάζουμε. Σας είπα ότι πράγματι η σύμβαση έχει αυτά τα οποία οδηγούν εμάς να υπερασπιζόμαστε τη θέση που έχουμε και δημοσίως διατυπώσει. Η άλλη πλευρά των συμβαλλόμενων διατυπώνει τις δικές της αιτιάσεις γι’ αυτές τις καθυστερήσεις. Όσον αφορά στην ανάγκη παρατήρησης, εμείς από τη δική μας πλευρά έχουμε διατυπώσει, τις θέσεις μας και εμμένουμε στις θέσεις αυτές. Το ότι διαφωνούμε όπως μέχρι τώρα φαίνεται ότι διαφωνούμε, είναι γνωστό σ’ εσάς.
Θέλετε ν’ αναδείξουμε  το στοιχείο αυτό της διαφωνίας ως προς τα στοιχεία ευθύνης που αναλογούν  στην κάθε πλευρά; Αν θέλετε να συζητήσουμε γι’ αυτό νομίζω ότι παραβιάζετε ανοιχτή πόρτα. Αυτό που έχει αξία όμως να συζητήσουμε κι έτσι γίνεται χρήσιμη η συμβολή όλων μας σ’ ένα πρόβλημα που έχει πάρει κοινωνικές διαστάσεις, είναι να δούμε τι πρέπει να κάνουμε ώστε να ξαναδοθεί το συντομότερο δυνατό ο δρόμος και πάλι στους οδηγούς. Αυτό έχει αξία. Και να είναι ένας δρόμος αξιόπιστος.
Εγώ μένω σε αυτό το στοιχείο: Ως προς το να δοθεί ο δρόμος αμέσως και πάλι στην κυκλοφορία συμφωνούμε όλοι. Ως προς το ποιος θα πληρώσει δεν συμφωνούμε. Άρα προβάλλουμε το στοιχείο της συμφωνίας και λέω ότι πραγματικά το συντομότερο δυνατό ο δρόμος πρέπει να ξαναδοθεί στην κυκλοφορία.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (ερώτηση εκτός μικροφώνου)

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Γνωρίζετε πολύ καλά ότι από την ώρα που στη σύμβαση προβλέπεται ότι ο παραχωρησιούχος έχει την αρμοδιότητα και την ευθύνη για τη συντήρηση, την παρακολούθηση, την εκμετάλλευση αυτού του οδικού Τμήματος, θα εγκληθεί αναλόγως προκειμένου ν’ ασκήσει την αρμοδιότητά του.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (ερώτηση εκτός μικροφώνου) Αληθεύει ότι στην έκθεση που σας κατέθεσε η Κοινοπραξία την Παρασκευή αναφέρεται ότι αν ο δρόμος ανοίξει νωρίτερα από τις 16 εβδομάδες την διαχείριση θα πρέπει ν’ αναλάβει το Δημόσιο;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Να τα βάλουμε στη σειρά τα πράγματα. Ήμουν σαφής. Είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι ο παραχωρησιούχος θέλει να ολοκληρωθούν το συντομότερο οι εργασίες για να ξαναδοθεί ο δρόμος στην κυκλοφορία. Δεν έχει συμφέρον για παραπέρα καθυστέρηση.  Είμαι απόλυτα πεπεισμένος γι’ αυτό.
Άρα λοιπόν μην θέτετε θέμα. Επειδή το ξεκαθάρισα, μην θέτετε θέμα, τουλάχιστον στη συζήτηση στην οποία συμμετέχουμε εμείς, για το αν παραχωρησιούχος θέλει παραπέρα καθυστερήσεις επειδή αυτό ανταποκρίνεται σε κάποια σκοπιμότητα από τη δική του πλευρά. Οποιαδήποτε σκοπιμότητα κι αν έχει οποιοσδήποτε που εμπλέκεται στο θέμα αυτό, δεν μπορεί παρά  να τον οδηγήσει στην ανάγκη να θέλει ο δρόμος να λειτουργήσει το συντομότερο δυνατό. Τελεία και παύλα, πάει αυτό το θέμα.

Δεύτερο θέμα: Όσον αφορά  στη διάρκεια και τη διαφορετική εκτίμηση που φαίνεται ν’ αναδεικνύεται, θα μου επιτρέψετε να πω ότι εμείς θ’ ακολουθήσουμε αυτό το οποίο θα πουν οι τεχνικοί. Αν η Τεχνική Εταιρεία αύριο πει ν’ αρχίσουν να εργάζονται εκεί, διαπιστώσουμε ότι υπάρχει κάτι το οποίο προέκυψε και τους οδηγεί στην ανάγκη να κάνουν μια άλλου τύπου παρέμβαση που θα παρατείνει το χρόνο των εργασιών για δυο μήνες, για τρεις, για πέντε μήνες, θα πούμε εμείς στο γιατρό «όχι, έτσι θα κάνεις τη δουλειά σου»; Θα πούμε εμείς στον δικηγόρο «έτσι θα κάνεις τη δουλειά σου γιατί έτσι το θέλω εγώ, είναι πολιτική μου απόφαση να χειρουργήσεις έτσι ή εσύ να δικάσεις έτσι»;
Θα πω λοιπόν τώρα στον τεχνικό ότι είναι πολιτική μου  απόφαση ο δρόμος ν’ ανοίξει τότε, άρα εσύ αυτά τα οποία σπούδασες  τόσα χρόνια και γνωρίζεις, για τα οποία σε κάλεσα και σε πληρώνω, θα τα ξεχάσεις εν μέρει προκειμένου να προσαρμοστείς στη δική μου πολιτική απόφαση; Πιστεύετε ότι είπα κάτι τέτοιο; Ασφαλώς όχι, δεν είπα κάτι τέτοιο. Ο στόχος μας είναι αυτός.                                                                                    

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (ερώτηση εκτός μικροφώνου)

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Δεν είμαι εγώ ο οποίος θα κάνω τις εργασίες εκεί, δεν έχουμε εμείς συνεργείο, ούτε ο Υφυπουργός, ούτε οι Γενικοί, ούτε εσείς. Δεν έχουμε συνεργείο να πάμε να δουλέψουμε εκεί. Σας λέω ότι κατά την εκτίμηση των επιστημόνων με τους οποίους συνεργαζόμαστε, ο στόχος ν’ ανοίξει ο δρόμος το Πάσχα είναι εφικτός. Αν πράγματι οι εργασίες δείχνουν ότι χρειάζεται χρόνος πέραν του Πάσχα, θα πάμε πέρα από το Πάσχα.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μια τελευταία ερώτηση: Επειδή αισθάνομαι ότι έχω καλυφθεί από τις ερωτήσεις των συναδέλφων και τις απαντήσεις σας για το θέμα, θα μου επιτρέψετε να ζητήσω το πολιτικό σας σχόλιο μια που ηγείστε και ενός υπερπουργείου, σχετικά με το θέμα της παρατήρησης πολλών που μιλάνε για έλλειψη συντονισμού στην Κυβέρνηση, παρατηρούνται κάποιες αρρυθμίες λένε πολλοί, όπως επίσης κι ένα πολιτικό σχόλιο για το θέμα με τους αγρότες.
Απειλούν οι Βούλγαροι, οι γείτονές μας να προσφύγουν στα  Δικαστήρια, δεν ξέρω αν έχουν προσφύγει  ήδη, και γενικότερα τι γίνεται μ’ αυτή την κατάσταση. Ευχαριστώ.

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Θα πω ότι από την ημέρα που αναλάβαμε καθήκοντα έχουμε κληθεί να διαχειριζόμαστε συνεχώς μεγαλύτερες ή μικρότερες κρίσεις. Αυτό εκ των πραγμάτων οδηγεί σ’ ένα είδος ετεροπροσδιορισμού. Δεν είχαμε τη δυνατότητα να θέσουμε τη δική μας ατζέντα, δηλαδή ν’ αρχίσουμε να εφαρμόζουμε απολύτως το δικό μας κυβερνητικό σχέδιο γιατί απλούστατα, μεγάλο μέρος του χρόνου του πολιτικού που διαθέτουμε, τον καταλαμβάνει η ανάγκη ν’ αντιμετωπίσουμε προβλήματα που έρχονται από το παρελθόν. Και είναι πολλά, είναι μεγάλα και συνιστούν μια κρίση.
Θα έλεγα ότι οι αγρότες  και κάθε κοινωνική ομάδα που  διατυπώνουν τα αιτήματά τους, είναι  απολύτως θεμιτό και νόμιμο να το κάνουν μ’ έναν τέτοιο τρόπο που δεν θα θίγει όμως το δημόσιο συμφέρον και τα συμφέροντα άλλων ομάδων που και αυτές διεκδικούν, ιδίως σε περίοδο τόσο έντονης κρίσης, όχι απλώς να επιβιώσουν, αλλά να παραμείνουν στην κοινωνία μας προσφέροντας υπηρεσίες.
Γιατί κάθε επαγγελματίας, γνωρίζετε ότι πέραν αυτού  που διεκδικεί για τον εαυτό του, έχει κι ένα ρόλο στην κοινωνική λειτουργία. Κάποιος τροφοδοτεί με προϊόντα την αγορά, κάποιος άλλος προσφέρει τις υπηρεσίες του, δεν μπορεί να εμποδίζεται να συνεχίσει ν’ ασκεί το ρόλο του. Έχω τη γνώμη ότι σ’ αυτήν τη γενικευμένη κρίση για την οποία έχουμε μιλήσει, αυτό το οποίο αξίζει είναι, εμείς από τη δική μας πλευρά ως Υπουργοί πλέον, έτσι μιλώ, αντί να βαθμολογούμε ο ένας τον άλλον, να συνεργαστούμε αποτελεσματικά για να μας βαθμολογήσει με «Άριστα» ο ελληνικός λαός όταν έρθει η ώρα να μας αξιολογήσει.

Σας ευχαριστώ πολύ.

 

 

 

 

 

 

Θεσμοί